O Tratado de Londres (en inglés Treaty of London e en italiano Patto di Londra), foi firmado en Londres o 24 de abril de 1915. Por el, Italia entrou na primeira guerra mundial do lado da Entente. O tratado era secreto e os países asinantes foron: o Reino de Italia, Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda, Francia e o Imperio ruso.
Segundo o tratado, Italia recibiría as zonas habitadas por italianos no Imperio Austrohúngaro, gran parte da costa dálmata e o resto dos territorios balcánicos do Imperio Austrohúngaro repartiríanse entre tres estados independentes: o Reino de Serbia, o Reino de Montenegro e Croacia.
A cambio, Italia comprometíase a abandonar a Tripla Alianza, que a unía aos imperios alemán e austrohúngaro e entrar na guerra ao lado da Entente. O cambio de bando acordouse xa a comezos de setembro de 1914 nun convenio secreto asinado en Londres. A entrada na guerra debía producirse en menos dun mes desde a firma do tratado e así se fixo; a declaración de guerra italiana anunciouse o 23 de maio.
A aplicación do tratado quedou moi condicionada pola disolución do Imperio Austrohúngaro e o xurdimento de novas nacións, especialmente Iugoslavia, que non estaban dispostas a aceptar as concesións prometidas a Italia pola Entente, e pola entrada na guerra dos Estados Unidos, que definiron novos obxectivos bélicos e negáronse a admitir a entrega de territorios de maioría eslava a Italia. Finalmente, Italia obtivo só unha parte dos territorios prometidos a través dunha serie de acordos rubricados a inicios da década de 1920. Por outra banda, o réxime fascista italiano sinalou que o país fora enganado e non lograra os territorios que lle correspondían polas maquinacións dos seus aliados. A esta situación os italianos denominárona a Vittoria Mutilata (en galego: a vitoria mutilada) debido a que consideraron que o Reino Unido e Francia non fixeron o suficiente para apoialos nos seus reclamos territoriais.
Negociacións italianas O 16 de outubro de 1914, morreu o principal ministro do gabinete de Antonio Salandra e este caeu a finais de mes; foi reconstituído o coa presenza do novo ministro de Asuntos Exteriores Sidney Sonnino. De ideas claras e moderado, Sonnino mostrouse partidario da inclusión do Reino de Italia na Tripla Alianza desde o comezo. Xa no verán de 1914 defendera a entrada en guerra de Italia ao lado dos Imperios Centrais. En novembro, aínda inseguros da súa duración no cargo, o primeiro ministro e o seu ministro de Asuntos Exteriores mostráronse moi cautos cara aos bandos enfrontados. Malia unha campaña de prensa a favor da inclusión de Istria e Dalmacia (cun 96 % de poboación eslava na segunda e un 54 % na primeira) o Goberno non esixiu a súa entrega, aínda que o diario de Sonnino, o Giornale d'Italia, mostrouse favorable aos irredentistas.
O ministro de Asuntos Exteriores italiano, Sidney Sonnino, que levou a cabo negociacións secretas en paralelo cos dous bandos enfrontados na primeira guerra mundial, e asinou finalmente o Tratado de Londres coa Entente.|miniatura|dereita|200px O 3 de decembro de 1914, o Goberno recibiu o apoio do parlamento e Sonnino decidiu pasar á acción, ordenando ao embaixador italiano en Viena, o duque de Avarna, que reclamase compensacións territoriais ao Imperio Austrohúngaro de acordo ao artigo VII do pacto da Tripla Alianza. O Goberno de Viena non respectara as cláusulas do tratado de alianza, que estipulaban a consulta ao resto de aliados antes do comezo de operacións militares e a compensación a Italia en caso de vantaxes nos Balcáns para Austria-Hungría, e permitira así que o Goberno de Roma puidese manter a neutralidade na guerra. Unha vez quedou clara a imposibilidade dunha rápida vitoria austro-xermana, Italia decidiu negociar cos dous bandos para lograr o maior beneficio posible da situación.
O 24 de decembro de 1914, tras un tiroteo no porto de Valona, a cidade foi ocupada por tropas italianas, teoricamente para protexer aos residentes italianos. Sonnino apresurouse a asegurar aos austrohúngaros que a ocupación sería temporal, para evitar que á súa vez esixisen compensacións territoriais como el mesmo estaba facendo polo ataque ao Reino de Serbia.
Aínda que Sonnino apoiaba a campaña de prensa que reclamaba a entrega de Dalmacia ao Reino de Italia, o Goberno non esixía aínda a súa entrega, usando a publicidade simplemente para que o Goberno vienés accedese a entregar o Trentino e Trieste, os seus verdadeiros obxectivos naquel momento. As conversacións entre Sonnino e o embaixador austrohúngaro Macchio non lograron os seus froitos xa que este último utilizou unha táctica dilatoria para atrasar as posibles compensacións territoriais a Italia.
O ministro de Asuntos Exteriores austrohúngaro, o conde Leopold Berchtold, foi entón substituído polo húngaro Stephan Burián, amigo e protexido do primeiro ministro húngaro István Tisza. Berchtold mostrouse contrario ás indicacións alemás de acceder ás peticións territoriais italianas. Burián mantivo a mesma actitude do seu predecesor, convencido de que as ameazas de Sonnino eran un farol.
O 17 de febreiro de 1915, Sonnino esixiu ter dereito a veto sobre as operacións militares austrohúngaras nos Balcáns a menos que o Goberno de Viena cedese ás reclamacións italianas. A delicada situación da fronte oriental, a epidemia de tifo que acababa de estalar na península balcánica e a actitude de Sonnino detiveron as operacións militares de Viena durante os primeiros meses de 1915. Alemaña redobrou as súas presións sobre o Goberno austrohúngaro para satisfacer aos italianos.
O 9 de marzo de 1915, Burián comunicou ao embaixador italiano a súa disposición a negociar a cesión de territorio austrohúngaro, ao cal o seu Goberno se tiña negado ata entón.
Serguei Sazonov, ministro de Asuntos Exteriores ruso e principal opositor ás esixencias italianas para entrar na guerra do bando da Tripla Entente polos seus efectos adversos para as aspiracións eslavas nos Balcáns.|miniatura|esquerda|200px Mentres e secretamente, con todo, Sonnino dera instrucións ao embaixador italiano en Londres, o marqués Imperiali, para que comezase as conversacións coa Tripla Entente e expuxese as condicións nas que Italia estaba disposta a entrar na guerra do seu lado. Sonnino mostrouse especialmente interesado en manter secretas estas conversacións paralelas e en ocultalas ao Goberno serbio. A partir dese momento, Sonnino mantivo negociacións paralelas cos dous bandos enfrontados. As esixencias italianas presentáronse a lord Grey o 4 de marzo.
Serbia e os representantes do Comité Iugoslavo acabaron decatándose dos manexos de Sonnino, e tiveron no ministro de Asuntos Exteriores ruso, Serguei Sazonov, ao seu mellor adaíl. Italia explicou o seu desexo de obter Dalmacia non pola súa poboación italiana, senón por razóns estratéxicas, para controlar o mar Adriático. Durante as seguintes semanas, Sazonov mostrouse contrario ás esixencias italianas, que consideraba excesivas, mentres que os Gobernos francés e británico mostraban a súa impaciencia porque Italia entrase canto antes na contenda, crendo que a súa participación lles daría a vitoria.
O 29 de marzo de 1915, o Goberno italiano renunciou por fin a conseguir Split, o que os franceses utilizaron para premer aos rusos e empuxalos a aceptar o resto de reclamacións italianas. Sazonov, con todo, non accedeu, considerando estas contrarias ao principio de nacionalidade polo que en principio estaban combatendo. A opinión pública rusa preocupábase polo destino das poboacións eslavas e especialmente pola serbia, e o ministro de Asuntos Exteriores ruso cría que non aceptaría as concesións que Italia esixía.
O 1 de maio de 1915, Edward Grey foi relevado nas negociacións por Herbert Henry Asquith por parte británica.
Mentres, as negociacións con Viena atoparon un novo escollo: a esixencia italiana de que os territorios cedidos fosen entregados de inmediato (21 de marzo de 1915) e non tras o final da guerra, como propoñían os austrohúngaros. O 27 de marzo de 1915, Burián comunicou ao embaixador italiano que o emperador accedera a entregar o Trentino a cambio da neutralidade italiana e a súa aquiescencia ás campañas austrohúngaras nos Balcáns. O 8 de maio de 1915, Sonnino respondeu á proposta cun memorando de once artigos coas reclamacións italianas.
Mentres tanto, entre marzo e abril, aceleráronse os preparativos militares en Italia. En Londres, Asquith redactaba unha proposta que reflectía a postura rusa, como última oferta para os italianos. O 9, ante a falta de acordo, volveu presentar unha proposta pola que Italia conseguía a costa dálmata entre Zara e o cabo Planka, Curzola e as súas illas menores, e a desmilitarización da costa entre Planka e Cattaro, salvo a que se entregaría a Serbia. O 14, o marqués Imperiali aceptou esta oferta, renunciando á península de Sabioncello. Soamente reclamou que non se erixisen fortificacións nas proximidades de Cattaro, mentres que Sazonov aceptou que a representación internacional de Albania quedase en mans italianas. Seguiu esixindo, con todo, que continuasen as negociacións sobre certos detalles.
Francia e o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda premeron entón ao tsar Nicolao, que ordenou ceder a Sazonov, malia a súa opinión sobre o correcto do pacto. O , Sazonov indicou ao embaixador ruso no Reino Unido que rubricase o acordo.
O 16 de marzo de 1915, o Goberno austrohúngaro respondeu ás esixencias italianas, de xeito en xeral negativo. Ante isto, o pacto coa Entente asinouse o 26 de maio de 1915 en Londres, comprometéndose o Reino de Italia a entrar en guerra inmediatamente contra o Imperio Austrohúngaro e o alemán e a non asinar unha paz por separado.
Repartimento dos territorios Territorios prometidos a Italia segundo o Tratado de Londres e fronteira final tras as negociacións de posguerra para o período de entreguerras (1924-1941).|miniatura|dereita|upright=3 Segundo o acordo, Italia recibiría:
O Tirol ata a separación de cuncas, situada nos Alpes, que incluía as provincias do Trentino-Alto Adigio. Trieste. O condado de Gorizia e Gradisca. Istria, sen Fiume (Rijeka). Parte de Carniola (os distritos de Vipava, Idrija e Ilirska Bistrica, excluíndo Postojna). O norte de Dalmacia, incluíndo Zara () e a maioría das illas do mar Adriático. O arquipélago do Dodecaneso, controlado desde a guerra ítalo-turca de 1911-1912. Vlorë (en italiano: Valona). O control da política exterior da nova Albania, reducida pola partición da maioría do territorio entre o Reino de Serbia e Reino de Grecia. Parte das colonias alemás en África e Asia, no caso de que Francia e o Reino Unido obtivesen novas colonias. Confirmábase ademais a posesión italiana de Libia. Antalya, no caso de que se repartise Asia Menor.
Cos cambios fronteirizos propostos entre Italia e o Imperio, baseados tanto na unión dos italianos do Imperio Austrohúngaro como en razóns de defensa estratéxica, aquela recibía unha minoría de preto dun cuarto de millón de alemáns e tres cuartos de millón de eslavos. As ganancias territoriais no Adriático garantían tamén o control do mesmo, unha das aspiracións italianas. As concesións ao Reino de Italia agrúpanse en catro sectores, definidos con precisión variable: O Noroeste, onde as peticións italianas quedaran satisfeitas. O Adriático e os Balcáns, onde Italia tería que realizar algunhas concesións. Asia Menor, onde as concesións eran máis xerais e menos definidas. África, onde a ambigüidade das cláusulas era maior.
A Serbia prometéuselle: A costa dálmata entre Krka e Ston, incluíndo a península de Pelješac (en italiano: Sabbioncello), o porto de Split (en italiano: Spalato), e a illa de Brač (en italiano: Brazza).
A Montenegro adxudicábaselle: A costa dálmata entre Budva e Ston, incluíndo Ragusa e a baía de Kotor (, desmilitarizado), excluíndo a península de Pelješac. A costa sur, ata o porto albanés de Shëngjin (en italiano: San Giovanni dei Medua).
Así mesmo, aínda que sen moito detalle, prometeuse ao Reino de Serbia: