La Cohors IIII Voluntariorum civium Romanorum fue una unidad auxiliar del Ejército romano, del tipo Cohors quinquagenaria peditata, creada a comienzos del y destruida a principios del segundo tercio de ese siglo. Durante todo este tiempo estuvo asignada a la guarnición de la provincia romana de Pannonia Superior.

Reclutamiento y operaciones militar bajo los Antoninos Esta cohorte fue reclutada por orden del emperador Trajano hacia el año 109,El primer Diploma militar que atestigua la existencia de esta unidad -RMD IV, 250 = RMM 26 = AE 2006, 77, cfr. infra- se fecha en 134, por lo que fue reclutada 25 años antes de entre ciudadanos romanos de las provincias Ilíricas, que es lo que indican los títulos de Voluntariorum civium Romanorum; su reclutamiento está relacionado con los movimientos de legiones y tropas auxiliares producidos al ser conquistado el reino de los dacios en 106 y su conversión en la provincia romana de Dacia, lo que obligó al Imperio a guarnecer una nueva provincia con tropas procedentes de las provincias próximas, haciendo necesaria su sustitución por unidades procedentes de otras provincias o de nuevo reclutamiento; en este contexto, reclutar una cohorte auxiliar formada por ciudadanos romanos, instruida y equipada como los legionarios, y asignarla a la provincia Pannonia Superior,Todos los diplomas conservados de esta cohorte atestiguan su asignación a Pannonia Superior. de donde procedían una parte sustancial de las unidades auxiliares desplazadas a Dacia, se convertía en un importante refuerzo para la guarnición provincial. miniatura|derecha|230px|Inscripción honoraria CIL III 8737 procedente de Salona (Solín, Croacia), erigida en honor de Quintus Cassius Constans, quien dirigió la Cohors IIII Voluntariorum en algún momento de la segunda mitad del . La cohorte está bien documentada en la provincia a través de una serie de diplomata militaris que están datados bajo los imperios de Adriano y Antonino Pío:

junio de 134RMD IV, 250 = RMM 26 = AE 2006, 77: Imp(erator) Caesar divi Tra[iani] Parthici f(ilius) divi / Nervae nepos Traia[nus H]adrianus Aug(ustus)/ pontif(ex) max(imus) trib(unicia) po[t(estate) X]VIII co(n)s(ul) III p(ater) p(atriae)/ equitib(us) et peditib(us) qu[i milita]ver(unt) in alis V et/ coh(ortibus) VI quae appell(antur) I [U]lp(ia) [con(tariorum)] oo(milliaria) et I Thr(acum) vict(rix)/ et I Cannan(efatium) et I Hisp(anorum) [Ara]v(acorum) et [III A]ug(usta) Thr(acum) et I Ae/lia Gaes(atorum) oo(milliaria) et I Ulp(ia) Pann(oniorum) [oo(milliaria)] et I [Th]r(acum) c(ivium) R(omanorum) et I[I Al]/pinor(um) et IIII volunt(ariorum) et V Calla[ec(orum) L]uce[ns(ium) et]/ sunt in Pann(onia) super(iore) sub Cornelio Pr[oculo]/ quinque et viginti st[ip]end(iis) emer(itis) d[i]miss(is)/ honest(a) missi[ion(e) q]uor(um) nomin(a) subscript[a]/ sunt ipsis l[iberis p]osterisq(ue) eor(um) civit(atem) dedit/ et conub(ium) cu[m uxor]ib(us) [qua]s tunc habuissent/ cum est civit(as) iis data a[ut si q(ui) cae]lib(es) essent/ cum iis quas postea du[xissent dumta]xat/ singuli singula[s ---] Nov(embres)/ P(ublio) Licinio Pa[nsa L(ucio) Attio Macrone] co(n)s(ulibus)/ alae I Ulpiae cont[ariorum oo(milliaria) cui prae]est/ P(ublius) He[re]nnius Nige[r ---]el/ ex grega[le]/ M[---]o Batonis f(ilio) Cabelo Colap[ia]n(o)/ [---]nsi fil(iae) Iuliae uxori eius Az[a]lae/ [descr]iptu[m et rec]ognitum ex tabul[a] aenea/ [qua]e fixa [est Ro]mae in muro pos(t) t[e]mpl(um)/ [di]vi Aug(usti) [ad] Minervam// Imp(erator) Caes(ar) divi Traian(i) Part(hici) f(ilius) divi Nerva[e nepos]/ Traian(us) Hadrian(us) Aug(ustus) pont(ifex) max(imus) tri[b(unicia) pot(estate)]/ XVIII co(n)s(ul) III p(ater) p(atriae)/ eq(uitibus) et ped(itibus) qui mil(itaverunt) in al(is) V et < c = L >oh(ortibus) VI qu[a]e app(ellantur) I/ I Ulp(ia) < c = L >on(tariorum) et I Th[r(acum) v]i< c = L >t(rix) et I < C = L >an(nanefatium) et I H[isp(anorum) A]rv(acorum)/ et III Aug(usta) Thr(acum) e[t I Aelia G]ae[s(atorum) |(milliaria)] et I Ulp(ia) P[ann(oniorum)] oo(milliaria) e/ I Thr(acum) < c = L >(ivium) R(omanorum) et II Alp[inor(um) et] IIII vol[unt(ariorum) et] V Cal(laecorum) Luc[ens(ium) et s]unt/ [i]n P[ann(onia) s]up(eriore) sub [C]or[ne]lio [Proc]ulo quin(que) et vig(inti)/ [st(ipendiis) e]m(eritis) dim(issis) hon(esta) m[iss(iione) quor(um) nom(ina) s]ubs< c = I >r(ipta) sunt/ ipsi[s lib(eris) p]ost(erisque) eor(um) < c = L >iv[it(atem) ded(it) et con(ubium) cu]m ux(oribus) quas/ tun< c = L > h[abuiss(ent) c]um est c[ivit(as) iis data au]t si q(ui) caelib(es) ess(ent)/ cum iis quas [postea duxissent] 16 de enero de 138CIL XVI 84 = CIL III 879 = CIL III 2328,64, Tooth-Vasony, Hungría: [Imp(erator) Caesar di]vi Traiani Parthici f(ilius) divi/ [Nervae nepos] Traianus Hadrianus Aug(ustus)/ [pontif(ex) max(imus) tri]b(unicia) pot(estate) XXII imp(erator) II co(n)s(ul) III p(ater) p(atriae)/ [eq(uitibus) et ped(itibus) qui mil(itaverunt)] in al(is) IV et coh(ortibus) V q(uae) app(ellantur)/ [I Ulpia cont(ariorum) et I T]hr(acum) Vict(rix) et I Cann(enefatium) et I His(panorum)/ [Arv(acorum) et I ---]r et I Thr(acum) c(ivium) R(omanorum) et I Ulp(ia) Pan(noniorum)/ [et IV vol(untariorum) c(ivium)] R(omanorum) et XVIII vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) et sunt/ [in Pann(onia) supe]r(iore) sub Haterio Nepot(e)/ [XXV plur(ibusve) stip(endiis) em]er(itis) dim(issis) hon(esta) mis(sione) quor(um)/ [nom(ina) subscr(ipta) sunt] ips(is) lib(erisque) civi(tatem) ded(it) et/ [con(ubium) cu(m) uxor(ibus) quas nunc habent] cu(m) i(i)s civ(itas) dat(ur) aut/ [si q(ui) caelib(es) sunt cum i(i)s quas po]st(ea) dux(erint) dumtax(at)/ [singuli singulas// [Imp(erator) Caesar divi Traiani Parthici f(ilius) divi Nervae nepos Traianus Hadrianus Aug(ustus) pontif(ex) max(imus) trib(unicia) pot(estate) XXII imp(erator) II co(n)s(ul) III p(ater) p(atriae) eq(uitibus) et ped(itibus) qui mil(itaverunt) in al(is) IV et coh(ortibus) V q(uae) app(ellantur) I Ulpia cont(ariorum) et I Thr(acum) Vict(rix) et I Cann(enefatium) et I His(panorum) Arv(acorum) et I [-----] et I Thr(acum) c(ivium) R(omanorum) et I Ulp(ia) Pan(noniorum) et IV vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) et XVIII vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) et sunt in Pann(onia) super(iore) sub Haterio Nepot(e) XXV plur(ibusve) stip(endiis) eme]/r(itis) dim(issis) [hon(esta) mis(sione) quor(um)]/ nomin(a) subs[cr(ipta) sunt ips(is) lib(eris) post]/erisq(ue) eoru(m) civitat(em) ded(it) e[t con(ubium) cum]/ uxorib(us) quas nunc habent c[u(m) i(i)s ci]/v(itas) datur aut si q(ui) caelib(es) su[nt cum]/ i(i)s quas postea duxer(int) dumtax(at) [sing]/uli singulas a(nte) d(iem) XVI K(alendas) Iul(ias)/ M(arco) Vindio Vero C(aio) Pactumeio Clemente co(n)s(ulibus) / coh(ortis) I Thracum cui prae(e)st / L(ucius) Numisius Priscus Bovian(o)/ ex equite / Sex(to) Iulio Primi f(ilio) Primo Trevir(o)/ et Secundo f(ilio) eius/ descript(um) et recogn(itum) ex tabula aerea quae/ fixa est Romae in muro post templ(um)/ divi Aug(usti) ad Minerva(m) 18 de julio de 139ZPE-172-271 = AEA 2009, 20 Petronell, Austria: [Imp(erator) Caes(ar) divi Hadriani f(ilius) divi Traiani Parthici nep(os) divi Nervae pronep(os) T(itus) Aelius Hadrianus Antoninus Aug(ustus) Pius pontif(ex) max(imus) trib(unicia) pot(estate) II co(n)s(ul) II p(ater) p(atriae) peditibus et equitibus qui milit(averunt) in alis IV et coh(ortibus) VII q(uae) app(ellantur) -------- posteris]q(ue) eorum civitatem dedit et conubium cum uxoribus quas tunc habuissent cum est civitas iis data aut si] q[ui caelibes essent cum iis quas postea duxi]/ss(ent) dumtaxat sin[guli singulas]/ a(nte) d(iem) XV K(alendas) Aug(ustas) / [L(ucio) Minicio N]atale L(ucio) Claudio P[roculo co(n)s(ulibus)] / [alae I H]isp(aniorum) Arv(a)cor(um) c[ui praeest/ -----]us Aemilian[us]/ ex decurione/ [---]io Domiti f(ilio) Ianu[ari/ --- C]upiti fil(iae) Cupitae ux(ori)/ [-----]io f(ilio) et Ianuari[o f( ilio) / descript(um) et r]ecog(nitum) [e]x [tabula aerea quae fixa est Romae in muro post templum divi Aug(usti) ad Minervam] // [Imp(erator) Caes(ar) ------------ qui milit(averunt) in alis IV et c]oh(ortibus) VII q(uae) app(ellantur) I Ulp(ia) [cont(ariorum oo(milliaria) et ---- et I Hispan(orum) Aravac]o(rum) et III Aug(usta) Thr[ac(um) et --- I Aelia oo(milliaria) sagittaria) et 3 II Alpinor(um) et II]II vol(untariorum) et I Thr(acum) [c(ivium) R(omanorum) et ------ V Call(aecorum) Lucens(ium) et --------- I Ulp(ia) Pan(noniorum) oo(milliaria) et XVII]I vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) et sun[t in Pannonia superiore sub Ser]gio Paullo XX[V pluribusve stip(endiis) emer(itis) dimiss(is) ho]n(esta) miss(ione) quor[um nomina subscr(ipta) sunt 141RMD V, 391 = AE 2002, 1147 = AE 2004, 1909 Verteskethely, Hungría: [Imp(erator) Caesar divi Hadriani f(ilius) divi Traia/ni Parthici nepos divi Nervae pronepos/ T(itus) Aelius Hadrianus Antoninus Aug(ustus)/Pius pon(tifex) max(imus) trib(unicia) pot(estate) IIII co(n)s(ul) III p(ater) p(atriae)/ equit(ibus) et pedit(ibus) qui milit(averunt) in] alis ---- et coh(ortibus) ----/ quae appel(lantur) // et I Thr(acum)] / [c(ivium) R(omanorum) et [---- et IIII/ vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) et ------- et sunt in Pannon(ia) ] / [super(iore) sub Statilio Hadriano quinis et/ vicenis plurib(us)ve stip(endiis) emer(itis) dimis(sis)/ honest(a) mission(e) quor(um) nomin(a) subscr(ipta)] / [sunt civit(atem) Roman(am) qui eorum non ha]/[ber(ent) dedit et conub(ium) cum uxor(ibus) quas tunc] / [habuiss(ent) cum est civit(as) iis data aut cum iis] / [quas postea duxis(sent) dumtaxat singuli singu]/[las -----/----- T(ito) Cae]sernio Sta[tiano co(n)s(ulibus)] / [coh(ortis) I Th]rac(um) cui pr[aeest] / [---- Ru]finus Th[----] / [ex pedit]e(?) / [ // ] / [et III]I vol(untariorum) c(ivium) [R(omanorum) et] / [----e]t sunt [in Pann(onia)] / [super(iore) sub Statilio H]adria[no XXV] / [pl(uribus)ve stip(endiis) emer(itis) dimi]s(sis) [ho]n(esta) m[iss(ione) quor(um)] / [nomina ------- 19 de julio de 146CIL XVI 178 = AE 1947, 135 = AE 1949, 83 Csabdi, Hungría