Xosé Lois García Fernández -Xosé Lois García- (Lugo, 22 de abril de 1945), é um escritor galego com obra tembén em português. É especialista da literatura de expressão portuguesa na África.
Biografia Ainda que nasceu em Lugo, criou-se em Merlán (Chantada). (1992): Diccionario de escritores en lingua galega. Ed. do Castro, 2ª edición. Pág. 169. Com vinte anos passou a viver a Barcelona, onde trabalhou de operário da metalurxia na SEAT e estudou vários cursos de sociologia no Instituto de Ciências Sociais e Políticas que, mais tarde, abandonou para ingressar na Universidade de Barcelona da que é licenciado em Filosofia e Letras (secção de História). Foi Director do Arquivo Histórico Autárquico e Responsável por Património Histórico de Sant Andreu de la Barca (Barcelona). Fundador do “Centre d’Estudis Joan Falguera” de Sant Andreu de la Barca, e da “Associação de Amigos do Románico da Comarca de Chantada”.
Desenvolveu diversos labores na divulgação da cultura galega em Catalunha. Autor de diversas publicações de história, ensaio, teatro, literatura infantil e sobre a simbologia románica na Ribeira Sacra. Crítico de arte e literatura, conferenciante, articulista em várias publicações da Galiza, Espanha e do estrangeiro. Foi correspondente da revista. Nova Renascença. Articulista da imprensa catalã: revista Canigó e História y Vida e nos jornais: Avui e Mundo Diário. Participou nas revistas portuguesas: Quadernos do Tâmaga!, Anto e Saudade, Colóquio & Letras. Columnista semanal do jornal O Correo Galego, Galiza Hoxe, A nosa Terra e Sermos Galiza.
Especialista da literatura de expressão portuguesa na África (a este continente viajou em numerosas ocasiões) e autor de antologias poéticas de Portugal, Galiza, Moçambique, Angola, Guiné-Bissau, Macau e o Brasil. Também é antólogo e tradutor. A sua obra a compõem mas de cinquenta livros publicados sobre diversas temáticas em galego, português e catalão. Tem realizado várias viagens à África e América do Norte. Investigador sobre a obra de Agostinho Neto, o primeiro presidente de Angola, e de outros autores. Tem escrito numerosos prólogos sobre autores de poesia. É membro de honor da União dos Escritores Angolanos e desde 2024, por unanimidade, membro correspondente da Academia Angolana de Letras.
Obra em português
Poesia
Os indícios do sol (1988). Braga: Escritórios de Trabalho Protegido da APPACDM. Labirinto incendiado (1989). Amarante: Edições do Tâmega. 56 págs. O som das águas lentas (1999). Campo das Letras. Dedicado aos azulexos da estação ferroviária de Caminha.
Edições
Floriram pregos vermelhos: antología poética da expressão portuguesa em África e Ásia (1993). Espiral Maior. Homenagem a Angola no XXV aniversário da sua independência nacional (1975-2000) (2001). Ediciós do Castro.
Obra em galego
Poesia
Cancioneiro de Pero Bernal (1972). Ed. Frouseira. Abrilsonetos (1974). Borralleira pra sementar unha verba (1974). Lugo: Xistral. Col. Val de Lemos, nº 11. Non teño outra cantiga (1975). Barcelona: ed. do autor. Do Faro ao Miño (1978). Sada: Ediciós do Castro. 95 págs. ISBN 84-7492-001-9. Aquarium (1982). Sada: Ediciós do Castro. 79 págs. Materia Corporal (1986). Revista Coordenadas, Monografías Universitarias. Tempo precario (1972-1987) (1988). Sada: Ediciós do Castro. 234 págs. ISBN 978-84-7492-377-3. Paixón e rito (1993). Sons Galiza. 85 págs. ISBN 84-88007-04-3. Círculo de luz e xisto (1994). A Coruña: Espiral Maior. 62 págs. ISBN 9788488137180. Rosto incompleto (1996). A Coruña: Espiral Maior. 72 págs. ISBN 9788488137746. Falo de Baco (1998). Frouseira. 62 págs. Sambizanga (1999). Frouseira. 93 págs. Kalendas (2005). Vigo: Xerais. 408 págs. ISBN 9788497823371. Do Faro ao Miño 2 (2005). Ed. Frouseira. No imo do tempo (2007). Noia: Toxosoutos. 150 págs. ISBN 9788496673243. Pórticos do gozo (poemas a Pantón) (2008). Noia: Toxosoutos. 144 págs. ISBN 978-84-96673-49-6. Concello de Pantón, 2018, ISBN 9788409022335. Poemas pornofálicos (2009). Noia: Toxosoutos. 126 págs. ISBN 9788492792047. Petroglifia (poemas a Sober) (2010). Noia: Toxosoutos. 127 págs. ISBN 978-84-92792-62-7. Com fotografias de Xulio Gil. Por ninguén aloumiñada. Poesía completa 1972-2005 (2011). Noia: Toxosoutos. 415 págs. ISBN 978-84-92792-93-1. No sangue dos bardos. Poesía completa 2005-2009 (2011). Noia: Toxosoutos. 320 págs. ISBN 9788492792948. Tedempo (2012). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. Desenhos de Héitor Picallo. Remitencias (2013). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. 218 págs. ISBN 9788493219994. Prólogo de Xesús Alonso Montero. No soño dos ollos (2017). Silleda: Fervenza. 95 págs. ISBN 978-84-17094-17-1. O mar vai en nós (haikais) (2022). 20 poemas sobre o Prestige. Ilus. de Xosé Randolfe Vilariño. Cancioneiro profano (2023). Silleda: Fervenza. 102 págs. ISBN 978-84-19840-06-6. Ilus. de Xosé Randolfe Vilariño.
Ensaio
Castelao, Otero Pedrayo, Suárez Picallo, Villar Ponte. Discursos Parlamentarios (1931-1933) (1978). Sada: Ediciós do Castro. 407 págs. ISBN 84-85134-91-5. Castelao i Catalunya (1979). Lugo: Alvarellos. Ed. bilingüe. ISBN 978-8485311293. Nacionalidades colonizadas da Europa Occidental (1980). Santiago: Follas Novas. 175 págs. ISBN 84-85385-14-4. Castelao dende Catalunya (1988). Sada: Ediciós do Castro. 130 págs. ISBN 9788474923605. Lectura e itinerario posíbel pola Terra Chá de Manuel María (1994). Deputación de Lugo. 66 págs. ISBN 84-8192-030-2. Simboloxía do románico de Pantón (1999). A Coruña: Editorial Compostela. ISBN 978-84-616-8629-2. Reeditado em 2014. Os trobadores das terras de Chantada (2001). Sada: Ediciós do Castro. 66 págs. ISBN 84-8485-025-0. Simboloxía do románico de Sober (2008). Xunta de Galicia. 156 págs. ISBN 978-84-453-4654-9. Prólogo de Felipe Arias. Simboloxía do románico de Chantada (2010). Deputación de Lugo. 226 pags. ISBN 978-84-8192-444-2. Uxío Novoneyra, home e terra (2010). Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-92792-35-1. Uxío Novoneyra revisitado (2010). Vigo: Xerais. 320 págs. ISBN 9788499141053. Polas diversas xeografías da Lusofonía (2013). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. 866 págs. ISBN 978-84-932199-7-0. Prólogo de David Otero. Manuel María reencontrado (2015). Noia: Toxosoutos. 350 págs. ISBN 978-84-944314-2-5. Alefato (2021). Noia: Toxosoutos. 104 págs. ISBN 978-84-123409-1-4. Achegas á simboloxía do románico da Ulloa (2022). Instituto de Estudos Ulloáns-Área de Turismo da Deputación de Lugo.
Contos
Xente de Inverno: contos (1995). Sada: Ediciós do Castro. 104 págs. ISBN 978-8474927528.
Teatro
A proclama (1996). Cadernos de Teatro. Elsinor. A cerna (2013). Fundación Cultural da Estrada. ISBN 978-84-695-8828-4. Conversa de Manuel María e Xohán de Requeixo no monte Faro, entre as néboas do tempo (2016). Agrasar Editores. ISBN 9788445341766. O proceso a Lucía Fidalgo (2017). Silleda: Fervenza ed. Ilustracións de Juan José Lomarti. 96 págs. ISBN 978-84-17094-11-9. Auto do demo e da viñateira (2017). Silleda: Fervenza ed. Ilustracións de Juan José Lomarti. 16 págs. ISBN 978-84-17094-14-0. Teatro completo (1996-2019) (2019). Ed. de Autor. ISBN 978-84-09-14183-8. Estudo preliminar de Elza Hauresku. Unha cunca de caldo quente (2022). Silleda: Fervenza ed. 96 págs. ISBN 978-84-18136-84-9. Ilus. de Juan José Lomarti.
Edições
Escolma de poesía galega (1976-1984) (1984). Sotelo Blanco. Rosalírica: (homenagem de 27 poetas portugueses a Rosalía no centenário de sua morte) (1985). Ediciós do Castro. Cantares d'amor e d'amigo, de Carles Riba (1990). Ediciós do Castro. Nova Galiza (1990). Ediciós do Castro. Edição facsimilar. Nacionalismo e Cultura, de Amílcar Cabral (1999). Laiovento. Cadernos poéticos dun emigrante galego en Cuba, de Domingo Campio Devesa Naveiro (2004). Ediciós do Castro. Antoloxía dos poetas galegos em Cuba (2008). Toxosoutos. Antoloxía poética da Escola Labrega luguesa. De Leiras Pulpeiro a Uxío Novoneyra (2013) Fundação Uxío Novoneyra.
Literatura infanto-juvenil
A figueira lingoreteira (1996). Ediciós do Castro. ISBN 978-8474928204. Poesia. A mulemba que fala (2006). Everest Galicia. 48 págs. ISBN 9788440305374. Ilus. de Suso Cubeiro. Narrativa. A feira do cinco (2009). Silleda: Fervenza. 18 págs. ISBN 978-84-96368-96-5. Ilus. de Manuel Fragoso. Teatro. A idade do orballo (2009). Everest Galicia. 64 págs. ISBN 9788440311214. Ilus. de Manolo Uhía. Narrativa. O reloxo de Merexildo (2009). Silleda: Fervenza. 18 págs. ISBN 978-84-96368-97-2. Ilus. de Manuel Fragoso. Teatro. Labyrinthus (2010). Everest Galicia. Narrativa. 104 págs. ISBN 9788440311610. Mirafentos (2010). Silleda: Fervenza. ISBN 978-84-96368-90-3. Teatro. Do A ao Z con Manuel María (2016). Santiago: Urco. 64 págs. ISBN 978-84-15699-88-0. Ensaio.
Traduções
Tao Te King, de Lao Tse (2006). Toxosoutos. Poesia anónima africana (2007). Toxosoutos.
Obras colectivas
Desde mil novecentos trinta e seis: homenaxe da poesía e da plástica galega aos que loitaron pola liberdade (1995). Ediciós do Castro. Alén do azul (unha ducia de poetas galegos en Catalunya) (1999) Ediciós do Castro. Homenaxe a don Paco del Riego, fillo adoptivo de Nigrán (2003). Edicións do Cumio. Homenaxe poética ao trobador Xohan de Requeixo (2003). Erato bajo la piel dele deseo (2010). Sial Ediciones. Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto (2013). A. C. Caldeirón. Os brocardos do riso futurista (2016). Xerais. Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González (2016). Cascata.
Obra em catalão
Poesia
Cruïlles de Sant Andreu de la Barca (2006). Edição em linha.
Teatro
Desguiament de guiats (2014). Ajuntament Sant Andreu de la Barca.
Traduções
El problema de lês nacionalitats ibèriques (antologia de "Sempre en Galiza"), de Castelao (1983). Edicions 62.
Ensaio
Tot descobrint Sant Andreu de la Barca (1999) Imatges i records de Sant Andreu de la Barca (1999) Efemèrides històriques de Sant Andreu de la Barca (2000) Recull enciclopèdic de Sant Andreu de la Barca (2001) La Societat Ele Casino de Sant Andreu de la Barca (2002) La pagesia a Sant Andreu de la Barca (2004) Els presidentes da Câmara de Sant Andreu de la Barca dele segle XX (2005) L'presidente da Câmara Joan Falguera i Estapé. Vida i obra (2005) Guia dele patrimoni arquitectònic de Sant Andreu de la Barca (2006) Constitució dele Consell de Jurats de Sant Andreu de la Barca (1594) (2006) L'ahir i l’avui de Sant Andreu de la Barca (2007) L'emigració de Sant Andreu de la Barca a Xile (2008) La nostre gent (Sant Andreu de la Barca) (2009) Cròniques de Sant Andreu de la Barca (2012)
Obra em castelhano
Traduções
Poemas a la madre Africa (antología de la poesia angolana dele siglo XX) (1992). Ediciós do Castro. Antologia da poesia brasileira = antología de la poesia brasileña (2001). Laiovento.
Prêmios
1992: Criação Literária do Ministério de Cultura. 2008: Pedrón de Honra. 2009: Filho Adoptivo e Cronista de Sant Andreu de la Barca Ganhador do II Prêmio MOME de Teatro Varela Buxán da Câmara municipal da Estrada no 2012, por A cerna.
Categoria:Poetas da Espanha Categoria:Nascidos em 1945 Categoria:Naturais da Galiza Categoria:Escritores da Galiza