María Teresa Toral Peñaranda, nada en Madrid en 1911 e finada na mesma cidade en 1994, foi unha química, farmacéutica e artista gravadora española.

Traxectoria Naceu en Madrid, nunha familia numerosa e acomodada. Iniciouse en estudos de música e arte por tradición familiar, pero pronto sorprendeu a todos interesándose pola Ciencia. A súa ilusión era estudar Química, seguindo o exemplo de Marie Curie, a quen admiraba. Estudou Ciencias Químicas e Farmacia na Universidade Central de Madrid, onde se licenciou en 1933 con premio extraordinario.

Foi axudante de clases prácticas de Enrique Moles e xuntos realizaron un intenso labor de investigación sobre a determinación dos pesos atómicos dos elementos químicos. O equipo de Moles, coñecido como “Escola de Madrid”, era considerado internacionalmente como o mellor laboratorio para a determinación fisicoquímica de pesos moleculares e atómicos.

María Teresa construía os seus sofisticados equipos de vidro, cos que podía proporcionar valores dos pesos atómicos cunha precisión moi elevada, esixida polo desenvolvemento da Física e a Química a nivel atómico. Os seus traballos permitíronlle recibir unha pensión da Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas para estudar no Reino Unido, pero non puido gozala polo estalido da guerra civil española, en que se situou como outros investigadores do Instituto, a favor do goberno republicano. Despois do conflito foi condenada a doce anos de prisión pola ditadura franquista, acusada de participar na fabricación de armamento para o exército republicano, aínda que non cumpriu a pena integramente. Ingresou na Cárcere de Ventas, o 13 de xuño de 1939 onde viviu situacións difíciles de esquecer.

Unha vez liberada moveuse en círculos antifranquistas, o que lle supuxo unha nova condena en 1945. O seu segundo proceso, no que lle pedían pena de morte, tivo gran resonancia e o Comité Internacional de Mulleres Antifascistas solicitou comparecer no xuízo. Á vista oral asistiu Irène Joliot-Curie, Premio Nobel de Química. Isto demostra o recoñecemento científico que lograra María Teresa, á que chamaban a Lise Meitner española.

En 1956 exiliouse en México, onde foi profesora de Química e Bioquímica na Universidade Nacional Autónoma de México e o Instituto Politécnico Nacional. Tamén traballou como tradutora de textos científicos e desenvolveu a súa faceta artística, converténdose nunha das gravadoras máis grandes do seu tempo. Diversos museos dos Estados Unidos e Europa posúen obras de María Teresa nos seus fondos. En México país onde viviu moitos anos, deixou unha grande escola de gravado ensinando a moitos artistas esta técnica; ademais foi amiga de moitos gravadores e artistas famosos da súa época. Retornou a España en 1994, uns meses antes da súa morte.

Achegas científicas M.ª Teresa Toral. "Curva de presións de vapor do nitrobenceno", Anais da Sociedade Española de Física e Química XXXI: 735 (1933). M.ª Teresa Toral. "Obtención do exaclorodisilano", Anais da Sociedade Española de Física e Química XXXIII: 225-8 (1935). M.ª Teresa Toral. "Acta da sesión do 1 de marzo de 1935, presidida por D.A. do Campo", Anais da Sociedade Española de Física e Química XXXIII: 157 e 159. Enrique Moles e M.ª Teresa Toral. "As relacións molares... Nova relación dos pesos atómicos do carbono e o nitróxeno", Anais da Sociedade Española de Física e Química XXXV: 43 (1937). M.E. Moles, M.ª T. Toral & M.A. Escribano. "A densité limite du gaz SiO2.Poids atomique du sofre", Comptes rendues 206: 1726 (1938).

Recoñecementos En 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional María Teresa Toral, na área de ciencia e tecnoloxía químicas.

Notas

Véxase tamén

Bibliografía

Rodrigo, Antonina (2012). Una mujer silenciada, María Teresa Toral, ciencia, compromiso y exilio. Ed. Ariel. ISBN 978-84-344-0073-3.

Irene Cívico e Sergio Parra (2018). Las chicas son de ciencias. 25 científicas que cambiaron el mundo Penguim Random House. ISBN 978-84-9043-882-4.

Ligazóns externas María Teresa Toral na exposición virtual Mulleres na Ciencia

Categoría:Nados en Madrid Categoría:Nados en 1911 Categoría:Finados en 1994 Categoría:Químicos de España Categoría:Farmacéuticos de España Categoría:Exiliados do franquismo