miniatura|Smilax aspera A silvamarVV. AA. (2012): Dicionario de alimentación e restauración, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega, p.226. ou zarzaparrilla (Smilax aspera) é un arbusto da familia das esmilacáceas (antigamente situábase nunha definición ampla das liliáceas) de talo delgado, follas pecioladas e espiñentas, flores abrancazadas en umbela, froito globoso de cor vermella escura e rizoma alongado e nodoso, da que se utiliza principalmente o rizoma en infusión; as follas teñen tamén propiedades medicinaisNome galego e definición en Diccionario Cumio da lingua galega, Vigo, Ed. do Cumio, 1999VV. AA. (2012) Dicionario de alimentación e restauración, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega. É orixinaria de Asia, África e Europa.
Descrición É un arbusto cos talos magros, volúbeis, dun a dous metros de longo e espiñentos, follas pecioladas, alternas, ásperas, con moitos nervios, forma de corazón, e persistentes, as flores de cor amarela-crema en acios axilares, os froitos en forma de bagas globosas coma o chícharo e raíces fibrosas e case cilíndricas utilizadas en menciñas en medicamentos sudoríficos e depurativos. É común no continente americano e en España.
O froito contén dunha a tres sementes. Na base do pecíolo de cada folla, hai dous gabiáns. O froito non se utiliza, o que se utiliza é a súa raíz.
Cómpre non confundir a especie coa outra rubideira semellante: as uvas de can ou norza moura (Tamus communis), cuxos froitos son velenosos: enróscase no senso das agullas do reloxo, o seu froito contén 6 sementes, e non ten gabiáns.
Distribución e hábitat A súa orixe é de África, Asia e Europa Localízase sempre nas terras baixas en moitos tipos de bosques, matogueiras e silveirais.
Usos A zarzaparrilla dá nome a unha bebida refrescante obtida das raíces da planta. Esta bebida xa moi antiga, foi moi popular en Europa e nos Estados Unidos até a aparición de refrescos como a Coca-Cola. Con todo determinados compostos presentes na planta foron utilizados para a elaboración de pesticidas e velenos altamente potentes. Xa na época Inca, durante a batalla de Cajamarca, os cabalos españois que participaron no cerco que deu lugar á captura do inca Atahualpa, pasaron a noitada espertos grazas á inxesta accidental desta planta. miniatura|Silvamar. miniatura|Ilustración técnica da silvamar.
Propiedades Son utilizadas como plantas medicinais, especialmente nos casos de reumatismo e as doenzas da pel (eccema, psoríase), tamén nos casos de gripe, a anorexia ou a gota. Ten acción diurética e diaforética, porque favorece a circulación. Utilízanse só as súas raíces e as bagas, que realmente non son tóxicas.
A planta tamén se utiliza como tónico e polas súas propiedades afrodisíacas en México e na Amazonia para aumentar a virilidade e o tratamento dos trastornos da menopausa. Utilízase no tratamento das enfermidades respiratorias e a sífilis.
Taxonomía Smilax aspera foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 1028–1029. 1753.Smilax aspera en Trópicos Etimoloxía Smilax: nome xenérico que recibe o seu nome do mito grego de Crocus e a ninfa Smilax. Aínda que este mito ten numerosas formas, sempre vira en torno ao amor frustrado e tráxico dun home mortal que é convertido nunha flor, e unha ninfa do bosque que se transforma nunha videira.
aspera: epíteto latíno que significa "rugosa".En Epítetos Botánicos Sinónimos A bibliografía utilizada para definir o nome correcto e os sinónimos está en el sitio de Royal Botanic Gardens, Kew, e é a seguinte: Smilax tetragona L.f., Suppl. Pl.: 427 (1782). Smilax mauritanica Poir., Vou. Barbarie 2: 263 (1789). Smilax rigida Sol. ex Sm. in A.Russell, Nat. Hist. Aleppo, ed. 2, 2: 271 (1794). Smilax mauritanica Desf., Fl. Atlant. 2: 367 (1799), nom. illeg. Smilax excelsa Duhamel, Traité Arbr. Arbust., nouv. ed., 1: 236 (1803), nom. inval. Smilax catalonica Poir. in J.B.A.M.de Lamarck, Encycl. 6: 467 (1805). Smilax nigra Willd., Sp. Pl. 4: 773 (1806). Smilax variabilis Pers., Syn. Pl. 2: 618 (1807). Smilax capitata Buch.-Ham. ex D.Don, Prodr. Fl. Nepal.: 49 (1825), prol syn. Smilax maculata Roxb. ex D.Don, Prodr. Fl. Nepal.: 49 (1825). Smilax sagittata Desv. in W.Hamilton, Prodr. Pl. Ind. Occid.: 58 (1825). Smilax sagittifolia Lodd., Bot. Cab. 18: t. 1799 (1832). Smilax pendulina Lowe, Trans. Cambridge Philos. Soc. 4(2): 12 (1833). Smilax mauritanica var. vespertilionis Boiss., Vou. Bot. Espagne: 609 (1842). Smilax mauritanica Webb & Berthel., Hist. Nat. Iles Canaries 2(3): 322 (1846), nom. illeg. Smilax picta K.Koch, Dendrologie 2(2): 337 (1873). Smilax nilagirensis Steud. ex A.DC. in A.L.P.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle, Monogr. Phan. 1: 167 (1878), prol syn. Smilax balearica (Willk. ex A.DC.) Burnat & Barbey, Not. Vou. Bot. Balear.: 12 (1882). Smilax longipes Gand., Contr. Fl. Terr. Slav. Merid. 1: 28 (1883). Smilax saxicola Gand., Contr. Fl. Terr. Slav. Merid. 1: 28 (1883). Smilax mauritanica subsp. vespertilionis (Boiss.) K.Richt., Pl. Eur. 1: 234 (1890). Smilax goetzeana Engl., Bot. Jahrb. Syst. 30: 275 (1901). Smilax willkommii Gand., Bull. Soc. Bot. France 47: 124 (1901). Smilax brevipes Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 42 (1903), nom. illeg. Smilax conferta Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903). Smilax inermis Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903), nom. illeg. Smilax intricatissima Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 44 (1903). Smilax oxycarpa Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903). Smilax peduncularis Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 42 (1903), nom. illeg. Smilax platyphylla Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, Icon. Fl. Eur. 3: 43 (1903). Smilax rettiana Willis ex Livera, Ann. Roy. Bot. Gard. (Peradeniya) 11: 103 (1928).
Nome común Galego: silvamar, zarzaparrilla, rigordaTermos esenciais de botánica, Santiago de Compostela, Universidade, 2004; Vocabulario de ciencias naturais, Santiago de Compostela, Xunta, 1991; Gran dicionario Xerais da lingua galega, Vigo, Xerais, 2009; Vocabulario ortográfico da lingua galega, A Coruña, Real Academia Galega / Instituto da Lingua Galega, 2004 bigorda , silva do marE. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992): Nomenclatura vernácula da flora vascular galega, Xunta de Galicia.
Notas
Categoría:Smilax Categoría:Plantas rubideiras Categoría:Flora de Asia Categoría:Flora de Europa Categoría:Rubideiras de Galicia Categoría:Flora de África Categoría:Plantas medicinais