La sociedá mercantil o sociedá comercial ye una sociedá que tien como oxetivu la realización d'actos de comerciu o, polo xeneral, una actividá suxeta al derechu mercantil y estrémase d'una sociedá civil nel fechu de qu'esta postrera nun contempla nel so oxetu social actos mercantiles. Por esto, como toa sociedá, son entidaes a los que la llei reconoz personalidá xurídica propia y distinta de los sos miembros, y que, cuntando tamién con patrimoniu propiu, enríen los sos esfuercios a la realización d'una finalidá codalosa que ye común.
El códigu civil definir como “un contratu en que dos o más persones axusten poner daqué de mancomún con mirar de partir ente sí los beneficios que d'ello provengan“ o tamién que "Ye la unión de dos o más persones (físiques o morales) d'alcuerdu a la llei, qu'apurren daqué de mancomún pa un fin determináu, obligándose mutuamente a rindise cuentes".tien tamién la capacidá d'adquirir los cargos del comerciu
Definición y elementos Una sociedá comercial (o sociedá mercantil) ye una persona moral que tien por oxetu la realización d'actos de comerciu o la realización d'una actividá suxeta al Derechu comercial. Una sociedá comercial surde cuando una o más persones (físiques o xurídiques) por aciu un contrato obligar a realizar apurras pa constituyir el capital social, que depués van ser los bienes colos que se va realizar l'actividá comercial entamada, na que los sos socios acepten participar tantu nes ganancies, como nes perdes que deriven de dicha actividá.
Como corolariu de la personería xurídica de la sociedá comercial, surde un nuevu suxetu de derechu, qu'actúa por cuenta propia y que va tener un nome (o denominación) que la estrema d'otres sociedaes, amás d'un casa, una capacidá y un patrimoniu propiu.
Diferenciación con otros conceutos Sociedá civil: una sociedá civil ye un contratu pol cual dos o más persones obligar a poner de mancomún dineru, bienes o industria, con ánimu de partir ente sigo les ganancias. Esti tipu de sociedá oponer a la sociedá mercantil, anque ye difícil establecer una distinción clara ente dambes.
Polo xeneral, estremar a la sociedá civil por ser aquella que se constitúi ensin un oxetu mercantil o, siquier, non puramente mercantil. Per otru llau, una sociedá mercantil ye la qu'exerz actos de comerciu. En dellos ordenamientos xurídicos, tamién se determina la comercialidad formal, esto ye, que nel casu d'una sociedá civil con oxetu civil adopte una forma comercial, va ser tomada como comercial.
Empresa: una empresa ye una organización que se dedica a realizar actividaes con fines d'arrequiercimientu, na que se combinen los factores granibles —estos son el capital, tierra y el trabayu— a tal fin; sicasí, polo xeneral nun son suxetos de derechu.
Clasificación Les sociedaes mercantiles pueden clasificase conforme a dellos criterios, ente los que destaquen los siguientes aspeutos:
Según el so tipu de capital Capital social: nun puede ser modificáu, sinón por un cambéu de los estatutos. Capital variable: ye variable, puede menguar y aumentar conforme la meyora de la sociedá, ensin procedimientos complexos. Capital contable: ye'l derechu de los propietarios sobre los activos netos que surde por aportaciones de los dueños.
Según la so constitución Clasificar en sociedaes de capital, sociedaes de persones y sociedaes mistes.
Sociedaes de capital o compañía anónima (sociedá anónima): Nesta, les obligaciones sociales tán garantizaes por un capital determináu y los socios solo tán obligaos a responder pol monto de la so aición, asina que al atayar el monto de la so aición o paquete accionario se deslinda de responsabilidá sobre les obligaciones de la empresa que pudieren superar este apurra. De sociedá o compañía a nome coleutivu (sociedá coleutiva): Nesta, les obligaciones sociales tán garantizaes pola responsabilidá ilimitada y solidaria de tolos socios. Esto quier dicir que tolos socios tán nel deber d'encarar toles obligaciones de la empresa, por tanto si un sociu fuera incapaz de responder por falta de dineru o otros motivos los demás socios asumiríen el compromisu. Esti sistema esta en desusu pol altu nivel de riesgu que representa que cada sociu tenga d'encarar la totalidá de les obligaciones de la empresa, asina si una división de la empresa fai un mal negociu y quiebra abasna a toles demás, entá ensin tener nada que ver nel procesu. Nel so orixe foi vidable porque se basaba en propiedaes familiares y cada unu de los miembros de les families con un altu valor éticu y moral respondíen solidariamente poles obligaciones contraíes. De sociedá mista o compañía de comandita (S. en C.): Equí arrexuntar los dos modalidaes, habiendo socios que la so responsabilidá social llindar a una suma determinada y otros llamaos socios solidarios o comanditantes nel qu'a cada unu que respuenden pol total de les obligaciones de la empresa. Compañía de responsabilidá llindada (sociedá de responsabilidá llindada): Equí, les obligaciones sociales tán garantizaes por un capital determináu estremáu en cuotes de participación. Estremar de les compañíes en que nun son fácilmente transmisibles una y bones les cuotes non pueden representase n'aiciones nin títulos negociables.
Órganos de les sociedaes mercantiles Nes sociedaes mercantiles suelen esistir tres tipos d'órganos:
Órganu gubernamental: la so función ye la de determinar les decisiones fundamentales tocantes a la direición de la sociedá. Na mayor parte de les llexislaciones correspuende al conseyu d'alministración, xeneralmente un organismu colexáu menor, anque tamién se considera, pa decisiones bien importantes, la Xunta d'Accionistes cuando la llei establez la so intervención como perentoria. Órganu alministrativu: realiza los llabores téunicu y económicu que sirven pal normal funcionamientu de la empresa. Por regla xeneral queda en manes de la xerencia. Órganu de vixilancia: tien por fin velar por que los derechos de los socios sían respetaos polos órganos gubernamentales y alministrativos. Polo xeneral, la Xunta de Socios exerz primariamente la función supervisora, anque delles llexislaciones establecen tamién la conformanza de comités o instancies d'auditoría tanto internes como esternes a la sociedá.
Tresformamientu, fusión y división Tresformamientu La tresformamientu ye un fenómenu xurídicu per mediu del cual una sociedá mercantil camuda la so estructura orixinaria por otra de les reconocíes pola llexislación, calteniendo la so personalidá xurídica inicial.
Obligaciones fiscales Cuando una sociedá decide tresformase, tien que cumplir con ciertes obligaciones fiscales: lo primeru que debe faer ye notificar del cambéu de razón social na oficina receptora, nun plazu de 10 díes, acompañáu de la escritura correspondiente. Darréu tien de presentar, dientro de los 90 díes siguientes a aquel en que se fixo'l cambéu de razón social, una declaración pa efeutos del impuestu sobre la renta, que tien de tomar dende a otru día a la fecha en que terminó l'últimu periodu declaráu hasta la fecha de cambéu de razón o social.
Fusión Ye l'actu pol cual dos o más sociedaes xunen los sos patrimonios, concentrándolos so la titularidá d'una sola sociedá. Puede dase por dos métodos: el d'absorción, que se presenta cuando una sociedá absuerbe a una o más sociedaes; y el de combinación, que surde de la unión de dos o más sociedaes pa formar otra distinta.
El so procesu entiende dos momentos, en primer llugar cada sociedá tendrá de tomar l'alcuerdu de fusión nos sos estatutos, en segundu llugar tendrá de celebrase'l conveniu de fusión ente les sociedaes.
L'alcuerdu de fusión tien d'inscribise nel Rexistru Públicu de Comerciu, y tien de publicar nel periódicu oficial de la entidá de la casa de la sociedá; caúna d'elles tendrá de publicar el so últimu balance, y les qu'hayan d'escastase tendrán de publicar amás la forma como vaya a ser cubiertu'l so pasivu (artículu 223).
Les sociedaes d'accionistes corporativos (SAC) solamente van poder fundise con sociedaes anónimes, nun van poder fundise con sociedaes corporatives o de comandita simple, pos nes SAC, les aiciones de los socios comparten protocolos similares.
Disolución y lliquidación de les sociedaes mercantiles Disolución La sociedá mercantil va ser eslleida cuando, en presencia de cualesquier de les causes previstes na llei o nos estatutos, empecipie un procesu que remate cola so estinción como ente xurídicu, previa lliquidación que de la mesma realícese. Ante tal situación, la sociedá caltién la so personalidá xurídica pero'l so fin tresfórmase, porque yá nun va poder siguir esplotando l'oxetu pal que foi constituyida, porque solamente va subsistir pa efeutos del so lliquidación, anque en diverses ocasiones dizse que la disolución dar por asuntos psicolóxicos.
Al momentu d'eslleir la SAC, los elementos, como recursos económicos o materiales, van quedar a disposición de xueces estatales pa poder brindar seguridá a los trabayadores.
Lliquidación La lliquidación ta constituyida por toles operaciones posteriores a la disolución, que son necesaries y precises pa dar fin a los negocios pendientes, pagar el pasivu, cobrar los creitos y amenorgar a dineru tolos bienes de la sociedá, pa partilo ente los socios. Esta pos, dura desque la sociedá eslleir, hasta que se fai a los socios lliquidación y aplicación de los bienes.
Regulación por países
Arxentina Regulaes na Llei 19550, conocida como Llei de Sociedaes Comerciales.
Nel so Artículu 1º establez: [...] Va Haber sociedá comercial cuando dos o más persones, en forma entamada, conforme a unu de los tipos previstos por esta llei, obligar a realizar apurras y aplicalos a la producción ya intercambiu de bienes y servicios, participando de les utilidaes y soportando les perdes...Nun almite la sociedá unipersonal, sinón que tien un réxime basáu na Pluralidá Formal y Sustancial.
Réxime de les sociedaes ello ye que y les Irregulares: Les sociedaes de fechu ya Irregulares tienen los mesmos efeutos ante esta llei, y sostiense que tienen una personalidá "precaria" por cuenta de qu'en esti tipu de sociedaes, d'alcuerdu a la llei, cualesquier de los socios representa a la sociedá, les cláusules del contratu nun son oponibles ente socios, nin frente a terceros, pero estos pueden oponeles en contra de los socios. Amás, cualesquier de los socios puede provocar la disolución de la sociedá de fechu o irregular, en cualquier momentu.
La sociedá irregular va ser mercantil si, según l'actu constitutivu, escorrióse la creación d'una sociedá de los tipos llexislaos, non llográu por un viciu de forma. La sociedá de fechu esixe un oxetu comercial (actos oxetivamente mercantiles según el Códigu de Comerciu). La prueba d'esistencia de la sociedá de fechu tórnase más complexa pola falta d'instrumentación de la so constitución.
L'Alministración y representación llegal de la sociedá de fechu puede ser exercida por cualesquier de los socios, como asocede nel casu en que'l contratu nun designa alministrador nes sociedaes civiles.
Les sociedaes de fechu non yá tienen esistencia llegal ente les partes sinón tamién con rellación a terceros.