Huécija ye una villa y un conceyu español de la provincia d'Almería na comunidá autónoma d'Andalucía, asitiáu na comarca de l'Alpujarra Almeriense, nel valle del Andarax y a 31 km de la capital de la provincia, Almería. Nel añu cuntaba con habitantes (INE).
La llocalidá allugar na marxe derecha del ribayu de l'Agua y les faldes del cuetu de la Cruz (Sierra de Gádor) a una altitú de 411 msnm. El so términu municipal presenta una orografía irregular y estrémase la parte de la Sierra de Gádor con grandes elevaciones y la parte asitiada na depresión del ríu Andarax formada por pequeñu cuetos y ribayos.
Huécija foi la capital del señoríu de Marchena mientres la Edá Moderna el cual foi nomáu como Taha de Marchena antes de la conquista cristiana. Cola llegada del lliberalismu y el so consiguiente nueva organización territorial escasta'l señoríu en 1833 y Huécija como'l restu de llocalidá que la integraba constitúyese como conceyu.
Del so conxuntu monumental destaca'l Conventu de los Agustinos d'estilu barrocu que foi declaráu Bien d'Interés Cultural en 1992 y la Ilesia de l'Anunciación d'estilu mudéxar. L'actividá económica principal del conceyu ye l'agricultura y como nel restu de les llocalidaes del valle del Andarax tuvo gran importancia'l cultivu de la uva d'Ohanes anque por cuenta del so cayente foise sustituyendo progresivamente por otros cultivos como'l naranxal.
Topónimu L'orixe del nome ye escuru, anque se sabe que mientres la dómina musulmana yera denomináu Güezixa o Güecija y probablemente podría significar centru d'o madre de los pueblos; pero esto ye un camientu escasamente demostrada.
A partir de la conquista cristiana, tenemos distintos documentos nos que se noma a la villa de diverses formes como: Guezixa (1492), Huezifa (1713), Villa de Marchena (1713) y Guécija (1800). Cola apaición de la Real Academia Española en 1713, empezar a poner orde na formación de pallabres y na ortografía, apaeciendo la denominación de Huécija.
Símbolos
Bandera La Bandera Municipal de Huécija componer d'un pañu rectangular de dimensión 2/3 estremáu en tres franxes horizontales de color moráu la cimera, mariello gualdo, la central, y verde la inferior, siendo la mariella de doble anchor que les otres dos. Nel so centru y en proporciones fayadices, l'escudo municipal nel que los colores blancu y mariellu sustitúin a la plata y al oru del escudu. Los colores tomáronse de los esmaltes que más resalten del escudu; l'oru, que se sustitúi na bandera pol mariello gualdo y el verde del fondu al segundu cuartel del escudu. El tercer color ye'l moráu que pretende remembrar el cárdenu de los dos llobos de les armes de los Cárdenas.
Escudu 120px|thumb|Escudu de Huécija. L'escudu d'armes de la villa de Huécija tien el siguiente blasón:
Nel primer cuartel represéntense les armes de Cárdenas. Gutierre de Cárdenas foi'l primer señor del conceyu tres la concesión a finales del sieglu XVI del Duque de Maqueda. Gutierre de Cárdenas Chacón, señor de Cárdenas, Elx y Torrijos, comendador mayor de Lleón, Alcalde de les fortaleces d'Almería, Carmona y Chinchilla ; casáu con doña Teresa Enríquez, de la que tuvo a Diego de Cárdenas Enríquez, creáu duque de Maqueda por Carlos I en 1529. La bordura ta formada por ocho lletres “S” mayúscules, que provienen de la primer vegada que Gutierre de Cárdenas acompañáu de la princesa Sabela dempués Sabela la Católica, vio per vegada primera a Fernandu II d'Aragón al que señaló Don Gutierre colos demostrativos esi, esi. N'alcordanza de tal fechu y por concesión real punxo lletres S na bordura del so escudu, na que s'alternen con veneres que yá tenía. D'ende les S mayúscules y venerar que constitúin el cantu del actual escudu de Huécija, toes elles de plata. Nel segundu cuartel, La torre representada ye la del Conventu de los Agustinos, como seña distintiva de la Villa de Huécija. En dicha torre esiste una muerte heráldica de los Cárdenas talláu na so paré, recoyíu por Ruz Márquez na so obra Los escudos d'Almería. Nesi escudu apaecen encolaes les armes de Cárdenas y Velasco.
Xeografía física
Situación Noroeste: Íllar Norte: Bentarique Nordeste: Terque Oeste: Íllar 75px Este: Alicún Suroeste Bentarique Sur: Terque Sureste: Terque thumb|Ribayu de l'Agua o del Alfarax. La llocalidá asítiase na parte occidental de la provincia d'Almería a una altitú de 411 msnm nun área delimitada pol ribayu de l'Agua y el de los Flaires a 31 km de la capital de provincia, Almería. El so términu municipal tien una superficie de 19,2 km² y llinda al norte col conceyu de Bentarique, al este col d'Alicún y un enclave del de Terque, al sur col de Terque y al oeste col d'Íllar.
Relieve ya hidroloxía El conceyu ta asitiáu nel valle natural de la confluencia del ríu Andarax, anque esti ríu nun llega a pasar pol conceyu y na cara sur de la Sierra de Gádor, hasta averase a los cumes, lo que-y confier una orografía de pendientes, onde abonden los ribayos, como'l de Mamaica o'l ribayu de l'Agua. Esti ribayu, tamién conocíu como ribayu del Infiernu o del Alfarax, naz de les corrientes que se xunen na paraxa conocida como la Chanata, na Sierra de Gádor, y desagua nel ríu Andarax xunto al conceyu de Terque.
El nucleu de población ta asitiáu a los pies del cuetu de la Cruz y al Este del ribayu de l'Agua. Esta orográfía natural marca les llendes del nucleu urbanu.
Clima El clima de Huécija ye típicu mediterraneu, y carauterízase per unos branos secos y calorosos y unos iviernos fríos. Les precipitaciones son escases ya irregulares a lo llargo de tol añu, tando per debaxo de los 200 mm añales. Les xelaes son frecuentes nos meses d'iviernu, ente que los branos carauterizar poles llargues hores de lluz, siendo los díes calorosos y les nueches fresques. La temperatura medio añal raspia los 20 graos centígrados. Esti clima dexa que la vexetación que puebla nuesa sierra seya la típica flora mediterránea, onde abonda la carba y el pinu carrasco sobre manera, y que, combináu colo serrapatoso de los sos montes llogren un paisaxe indiscutiblemente bellu y llenu de vida.
Flora y fauna Flora ;Fauna.
Historia thumb|300px|Huecija:vista xeneral.
Edá antigua Ye bien probable que'l primer asentamientu cultural na villa seya d'orixe romanu pos ésta atópase bien próxima al cuetu de Marchena, onde s'alcontró restos d'una antigua villa romana.
Edá Media La primer mención histórica de Húecija foi na Edá Media na dómina musulmana na que nel añu 891 faise mención a l'alquería, categoría que Huécija tenía nesta dómina, na actividá colonizadora y de fundación d'Urs al-Yaman (nome de Pechina, que foi'l centru urbanu más importante de la zona, el nome significa Urci de los yemeninos o tierra dada a los yemeninos.
Darréu, a partir del sieglu XIII, cuando'l Reinu nazarí de Granada quedó como l'únicu territoriu musulmán independiente na Península Ibérica; Huécija formó parte xunto con otros diez llugares de la taha de Marchena, de la cual la villa de Marchena yera la capital, la residencia del gobernador y onde taba la principal fortaleza (El Castiellu de Marchena).
Edá Moderna 200px|thumb|Escudu llabráu en piedra coles armes de los Cárdenas (Duque de maqueda) y los Velasco (Duque de Frías) asitiáu na torre del Conventu de los Agustinos. Conquista Cristiana Dempués de la rindición de Baza y la capitulación d'Almería, la Taha de Marchena foi convertida en señoríu, pasando a manes de Gutierre de Cárdenas y Chacón (Duque de Maqueda) al cual apurrióse-y como pagu, siguiendo'l costume de los Reis Católicos de vencer señoríos a los nobles que participaron na Reconquista. Los 10 llugares que componíen la taha de Marchena agora convertida en señoríu yeren: Zodun (Alsodux), Alhabiati (Alhabia), Terque, Bentarico (Bentarique), Ylar (Íllar), Alhama, Estancihun (Instinción), Rágol, Alicún (posiblemente un barriu de Huécija) y Guezixa, (Huécija) que quedó como la capital y foi alzada a la categoría de villa xunto con Terque. La villa de Marchena a partir d'entós foi progresivamente sumiendo. D'esta dómina daten la "Casa Palaciu", de la qu'anguaño (2010) solo caltiénense dellos murios y el Conventu de los Agustinos, que foi mandáu construyir pola esposa de Gutierre de Cádenas, Doña Teresa Enríquez. Al pie de él tamién se contruyó la Ilesia de la Virxe de la Regla, que quedó destruyida pol terremotu de 1522, calteniéndose namái la so torre y la so fachada sur, dambos aprovechaos pa la nueva ilesia del Conventu de los Agustinos. Nel sieglu XVI tamién se construlló la `Ilesia de l'Anunciación, n'estilu mudéxar y con posteriores agregos barrocos y neoclásicos. Rebelión de los Moriscos Mientres la rebelión de los moriscos, munchos cristianos carecieron nuna cruenta batalla, dalgunos d'ellos habíense abellugáu nel Conventu, al cual prendieron fueu los moriscos y morrieron tolos que s'abellugaron, menos nueve que s'apurrieron, estos fueron fechos prisioneros y darréu executaos. Huécija foi controlada polos cristianos a partir del 13 de xineru de 1569 y los moriscos polo xeneral fueron ganaos en 1570 y darréu espulsaos.
Edá contemporánea El señoríu caltener hasta 1835, añu en que foi abolíu y Huécija y les demás poblaciones que la formaben convertir en conceyos independientes. Tamién por esta dómina cabo destacar la introducción del cultivu de la uva d'Ohanes que foi hasta los nuesos díes el principal factor de desenvolvimientu y la principal fonte económica de la villa. Del sieglu XX podría destacar l'espoliu que se desamarró mientres la Guerra Civil. Tantu na Ilesia de l'Anunciación como nel Conventu de los Agustinos, nesti postreru perdió un retablu barrocu de gran valor.
Demografía A 1 de xineru d', Huécija cuntaba con un total de habitantes, estremaos en 252 varones y 267 muyeres.
Pirámide de población
La distribución de la pirámide de población en 2008 por sexos y edaes rexistró 266 homes (49 % del total) y 264 muyeres (51 %). El 42,4 % de la población tien menos de 40 años. Los menores de 20 años suponen el 18.3 % del total, ente que nel tramu entendíu ente los 20 y 40 años son el 24,15 %. Poro, el mayor porcentaxe de la población (29,62 %) concentrar nos mayores de 60 años. Esta estructura, típica del réxime demográficu modernu, evidencia un avieyamientu progresivu de la población, agraváu pol amenorgamientu de la natalidá añal.)
Evolución de la población
Población estranxera La población estranxera residente na llocalidá aciende a 5 persones (0,94%). 4 d'elles vienen de la Xunión Europea y 1 de Marruecos.
Urbanismu Dientro del principal nucleu de población estremen delles agrupaciones vecinales tradicionales como: La Fonte, La Carretera, Barriu Altu, Barriu Baxu y la Glorieta. Amás, Huécija cuenta con una barriada que nel so tiempu llegó a tener alcalde pedáneo, denomada Barriu de la Lluna o Los Molinicos, que ta asitiada xunto a la Sierra de Gádor, nel pasu de la carretera A-348 pol conceyu. D'antiguo munches families huecijeras moraben na barriada (nucleu de población tremáu) por cuenta de que trabayaben nos campos de cultivo aledaños, pero anguaño (2010) atópase despobláu. Tan solo alleguen en fines de selmana o periodos vacacionales les families qu'entá caltienen en bon estáu dalgunos de los cortixos que queden de pies. Al pie de Los Molinicos esiste un ribayu nel que podemos reparar diversidá d'animales que pueblen la contorna del conceyu, como les cabres monteses. La vivienda dominante na llocalidá, ye d'una o dos altures, cola cubierta plana (denomada na gerga local "terrao") de launa, anque güei bien tresformada por cuenta de la xeneralización de materiales y formes constructives de nueva factura, qu'oldeen y degraden una rica arquiteutura tradicional.
Política y alministración
Alministración municipal 200px|thumb|Conceyu de Huécija.