Les llingües makaa-njem son un grupu filoxenéticu de llingües bantús faláu en Camerún y rexones axacentes de República Centroafricana, Guinea Ecuatorial, Gabón y República del Congo. Estes llingües fueron codificadas como'l subgrupu A.80 na clasificación de Guthrie. Acordies con Nurse & Philippson (2003), añadiendo les llingües kako (subgrupu A.90 de Guthrie) formen un nuedu filoxenéticamente válidu, llamáu Pomo–Bomwali (Kairn Klieman, 1997).
Llingües del grupu Les llingües kako (A.90) según Guthrie son: Kwakum Pol (Pomo, Kweso) Kako. Les llingües makaa-njem (A.80) son:
NomeUblicación primariaOtros allugamientosGrupu(s) étnicu(s)Nᵘde falantesAll totals are based on the relevant Ethnologue pages.ComentariosBekwelCongo Camerún, GabónBekwel12 060<small>Cercanu al nkonabeeb y al koonzime. Los falantes camerunensses tamién usen el mpongmpong."Bekwel", Ethnologue.BomwaliCongo CamerúnBomwali39 280<small>ByepCamerúnNengunu Maka9 500<small>Tamién llamáu makaa septenrional, que nun ye intelixible col makaa."Byep", Ethnologue.KolCamerúnGabónBekol12 000<small>Los falantes usen tamién el makaa o koonzime."Kol", Ethnologue.KoonzimeCamerúnnengunu Badwe'y, Nzime30 000<small>Los badwe'y falen el dialeutu koozime; los nzime falen el dialeutu koonzime. Usáu como segunda llingua por munchos Baka."Koonzime", Ethnologue.MakaaCamerúnNoneMaka80 000<small>Rellacionáu col byep (makaa septentrional) y kol, anque nun ye intelixible con ellos."Kol", Ethnologue.MpiemoRepública Centroafricana Camerún, Congo ||Mbimu29 000<small>MpumpongCamerúnnengunu Nkonabeeb45 000<small>Ngumba (Kwasio)CamerúnGuinea EcuatorialMabi, Ngumba, Bujeba, Gyele (Koya, Kola)22 000<small>Los gyele son pigmeosNjyemCamerúnCongo Njyem7 000<small>Faláu por munchos Baka como segunda llingua."Njyem", Ethnologue.SwoCamerúnnengunu Swo9 000<small>Alto nivel d'influencia del beti."So", Ethnologue.UkhwejoRepública Centroafricana nengunu Benkonjo2,000<small>
Maho (2009) añade'l shiwe (oshieba) de Gabón central.
Glottolog clasifica estes llingües de la siguiente manera: Mvumboic: Gyele, Kwasio, Shiwe Pomo–Bomwali Kako (A.90): Kako, Kwakum, Pomo Ndzem–Bomwali Bekwilic: Bekwil, Mpiemo–Ukhwejo, Mpongmpong Bomwali Makaaic: Byep, Kol, Makaa, So ***Njemic: Koonzime, Njyem Yambe
Comparanza léxica Los numberales para distintos grupos de llingües kako-makaa-njem son:Bantu Numerals (E. Chan) {|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=4|Kako ! colspan=2|Mvúmboico ! colspan=4|Bekwílico |- ! Kako !! Kwaku !! Pol !! PROTO-KAKO ! Gyele !! Ngumba ! Bekwil !! Mpiemo !! Ukhwejo !! Mpongmpong |- | '1' || wɛ́tɛ || mɔ́tù || wáte || *mwa-te || m̀-vúrūŋ || vúùr || wát/ŋgɔ́t || nguatɔ || wɔ́ːtɔ || ŋ̀gwát |- | '2' || yiɓâ || íbà || bǎ || *-ba || ḿ-ɓá || mbá || y-ɓá || ɓá || ɓá || mbá |- | '3' || yítati || ítátí || láːl || *-taːti || ǹ-lâl || nlál || y-lɛ̂l || laːli || láːli || lɛ̏l |- | '4' || yinî || ínîːn || nǎ || *-nai || ǹ-nà || nà || y-nâ || nán || ná || nâ |- | '5' || yitán || ìtǎːn || táːn || *taːn || -tân || ntàn || y-tɛ̂n || taáni || tááni || tɛ̂n |- | '6' || 5+1 || tɔ̀wɔ̀ || tçóbó || *tobo || ǹ-tuɔ́ || ntúó || 5+1 || 5+1 || tɔ́ɔ́ || twǒ / 5+1 |- | '7' || 5+2 || tàmbárʲɛ̀ || támbalí || *tam-bari || ɛ̀mbwêrɛ́ || hɛ́mbʰúèrí || 5+2 || 5+2 || tambalí || 5+2 |- | '8' || 5+3 || ʃǎl || séíl || *syal || lɔ̀mbɛ̀ || lòmbì || 5+3 || 5+3 || sial || 5+3 |- | '9' || 5+4 || bùjɛ́ || líkísáaʔ/ líkísáte || *-bwa(?) || rɛ̀bvwǎ || rèbvùà || 5+4 || 5+4 || ɛɓóó || 5+4 |- | '10' || kámɔ́ || kàːmɔ̀ || káːmɛ́ || *kaːme || wûm || wùm || kǎm || kaːmó || kaːmɔ́ || kám
{|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=3|Makáico ! colspan=3|Otres ! rowspan=2|PROTO-MAKAA-NJEM ! rowspan=2|PROTO-POMO-BOMWALI |- ! Byep !! Kol !! Makaa ! Khaasili !! Bomwali !! Nzime |- | '1' || || || || || || || * || * |- | '2' || || || || || || || * || * |- | '3' || || || || || || || * || * |- | '4' || || || || || || || * || * |- | '5' || || || || || || || * || * |- | '6' || || || || || || || * || * |- | '7' || || || || || || || * || * |- | '8' || || || || || || || * || * |- | '9' || || || || || || || * || * |- | '10' || || || || || || || * || *
Referencies
Bibliografía Nurse & Philippson (2003), The Bantu Languages. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.) (2005). Ethnologue: Languages of the World, 15th ed. Dallas: SIL International. Accessed 7 June 2006.