El turinxu (n'alemán Thüringisch) ye un grupu de dialeutos del alemán central oriental que se falen en grandes partes del estáu federáu de Turinxa al norte del Rennsteig, nel suroeste de Saxonia-Anhalt y tamién en territorios estremeros de Hesse y Baviera. Ta próximu al altu saxón, que se fala principalmente nel estáu de Saxonia, polo qu'a dambos se -yos suel considerar como un únicu grupu dialeutal, el turinxu-altu saxón.

Historia El turinxu surdió alredor del añu 1100 mientres el fenómenu migratoriu conocíu como Ostsiedlung, cuando pobladores de Franconia, Baviera, Saxonia, y Flandes instalar n'árees del este del ríu Saale enantes habitaes por eslavos polabios.

Carauterístiques El dialeutu turinxu carauterizar por un arredondio de les vocales, el debilitamientu de consonantes del alemán estándar (la lenición de les consonantes "p", "t," y "k"), una diferencia marcada na pronunciación del soníu "g" (más común en zones del norte de Turinxa y en Saxonia-Anhalt), y una entonación melódica bien idiosincrática. La segunda mutación consonántica manifestar de manera distinta con al respective de otres zones nes que se falaba altu alemán. En munches pallabres, la "b" pronúnciase como "w," "v", o "f". Por casu, la pallabra "aber" (pero) pronúnciase "awer".

Dialeutos turingios thumb|240x240px|Dialeutos de Turinxa Subgrupos según la dialeutoloxía alemana:Ludwig Erich Schmitt (editor): Germanische Dialektologie. Turinxu central, faláu alredor de la capital Erfurt, Gotha, y Ilmenau Turinxu septentrional, alredor de Mühlhausen y Nordhausen Dialeutu d'Eichsfeld Turinxu oriental, faláu alredor d'Eisenberg y Altenburg según nes árees vecines de Naumburg, Weissenfels y Zeitz, en Saxonia-Anhalt Turinxu suroriental, alredor de Schleiz, Greiz, Saalfeld y Gera, según alredor de Ludwigsstadt, na vecina Baviera. Otres variantes: Turinxu del Ilm, alredor de Rudolstadt, Jena, y Weimar Turinxu nororiental, faláu alredor d'Artern según nes árees vecines de Querfurt, Halle y Merseburg, en Saxonia-Anhalt Dialeutu de Mansfeld Turinxu occidental, alredor de Bad Salzungen y Eisenach, con transiciones al fráncicu del Meno (Henneberg) y a los dialeutos hessianos orientales.

Referencies

Categoría:Altoxermánicu central Categoría:Dialeutos del alemán Categoría:Llingües d'Alemaña Categoría:Turinxa