Les llingües munda son una familia de llingües falaes nel este de la India. Son falaes por unos 9 millones de persones nel centru-este y centru de la India. Les llingües más conocíes del grupu son el mundarí y el santalí.

La mayoría de los llingüistes clasifiquen el grupu xunto coles llingües mon-jemer del sureste asiáticu dientro de la familia austroasiática. Los oríxenes de les llingües munda nun se conocen con seguridá; la opinión más estendida ye que son les llingües autóctones del este de la India.

Dellos estudiosos estremen la familia en dos subfamilies: la septentrional, falada na pandu de Chota Nagpur de Jharkhand, Bengala y Orissa, y la meridional, falada en Orissa y a lo llargo de la frontera con Andhra Pradesh. La subfamilia meridional estremar nun grupu central y otru koraput munda. La clasificación inda ye revesosa.

La subfamilia septentrional (que la so llingua más importante ye'l santalí) ye la más importante de los dos; les sos llingües son falaes pol 90% de los falantes munda. Tres el santalí, el mundarí y l'ho son les próximes en númberu de falantes, siguíes pol corcú y el sora. Les demás llingües munda son falaes por grupos de persones pequeños y aisllaos y son relativamente desconocíes.

Como carauterístiques principales de les llingües munda hai que mentar que tien tres números (singular, dual y plural), dos xéneros (animáu ya inanimáu) pa los sustantivos y l'usu de sufixos o auxiliares pa indicar los tiempos verbales. Nel sistema de soníos munda son infrecuentes les secuencies de consonantes, a esceición del mediu de la pallabra. Cola esceición del corcú, nel que les sílabes amuesen diferencies según pronúnciense con tonu altu o baxu, l'acentu ye predecible.

Elementos de llingües munda tuvieron influencia n'otres llingües de la India, como'l sánscritu y les llingües dravídiques.

Clasificación

Lengua munda septentrionales Llingües jerwari Idioma agaria Idioma bijori Idioma koraku Llingües mundarí Idioma asuri Idioma birhor Idioma ho Idioma korwa Idioma mundarí Llingües santalí Idioma mahali (faláu en Bihar, Orissa y Bengala por unos 3.000.000 persones) Idioma santali (faláu en Bihar, Orissa, Bengala y Assam por unos 2.812.000 persones) Idioma turi Idioma corcú (Korku n'inglés; faláu en Madhya Pradesh por unes 175.000 persones) Llingües munda meridionales Llingües jariá-yuango Idioma jariá (Kharia n'inglés; faláu en Bihar, Orissa, Bengala, Assam, Islles Andamanesas y Nicobares por unes 160.000 persones) Idioma yuango (Juang n'inglés) Llingües munda koraput Llingües gutob-remu-geta Idioma gato Idioma bondo Idioma bodo gadaba Llingües sora-juray-gorumo Idioma parenga Idioma sora (faláu en Orissa y Assam por unes 360.000 persones) Idioma juray Idioma lodhi

Comparanza léxica Los numberales comparaos de distintes llingües munda son:Austroasiatic languages (E. Chan) {| style="text-align: center;" |- ! rowspan=2| GLOSA !! colspan=1| Kherwari ! colspan=3| Mundari ! colspan=2| Santali ! rowspan=2| Korku ! rowspan=2| PROTO-MUNDASEPTENTRIONAL |- ! Kodaku !! Ho !! Korwa !! Mundari !! Mahali-Santali !! Turi |- | 1 || miyaʈaŋ || el mioɖ || el mioʈoŋ || miyad || mitˀ || miadˀ || el mioɲa || *miyad- |- | 2 || barʈaŋ || bar || barʈoŋ || baria || bar || baria || bari || *bar- |- | 3 || peʈaŋ || apeː || peiʈoŋ || apiya || pɛ || pea || apʰai || *(a-)pai- |- | 4 || (ʧargoʈaŋ) || upun || (ʧarʈoŋ) || upuniya || pon || punia || apʰun || *(a-)pun- |- | 5 || (pãʧgoʈaŋ) || moe || (pãʧʈoŋ) || monreya || mɔ̃ɽɛ̃ || miadˀti || monoe || *monre |- | 6 || (ʧʰegoʈaŋ) || turui || (ʧʰoʈoŋ) || turia || turui || miadˀti miadˀ || turui || *turui |- | 7 || (sat̪goʈaŋ) || ai || (sat̪ʈoŋ) || eya || eae || miadˀti baria || ei || *ai |- | 8 || (aʈʰgoʈaŋ) || iril || (aʈʰʈoŋ) || iriliya || dirəl || miadˀti pea || ilar || *dirəl |- | 9 || (nɔgoʈaŋ) || llabreː || (nɔʈoŋ) || ereya || arɛ || miadˀti punia || arei || *arei |- | 10 || (d̪ʌsgoʈaŋ) || xel || (d̪ʌsʈoŋ) || geleya || ɡɛl || baranti || xel || *xel

{| style="text-align: center;" |- ! rowspan=2| GLOSA !! colspan=1| Kherwari ! colspan=2| Kharia-Juang ! colspan=2| Gutob-Remu !colspan=2| Sora-Gorum ! rowspan=2| PROTO-MUNDAMERIDIONAL |- ! Juang !! Kharia !! Bondo(Remu) !! Bodo gadaba !! Geta' !! Parengi(Gorum) !! Sora |- | 1 || mũito || mõɲ || bienũ || muyro || muiŋ || boˀɟ || -bien || *mui(ŋ)- |- | 2 || ɔmbato || ubar || mbaru || umbar || mbar || baɡ || bɑr- || *(m-)bar

| 3 || egota || uafe || iʔŋgue || (t̪in) || ɲyi || yáɡ || yɑɡi/er- || *hai- |- | 4 || gandami || eafɔn || oʔo || (sar) || õ || unɡi || unɟi || *hũn- |- | 5 || (panʧɔgotā) || mɔlɔy || moloi || (pãs) || malʷy || monloy || mɔnlɔy || *monloi |- | 6 || (ʧʰɔgotā) || tibru || t̪iʔiri || (so) || tur || turɡi || el toɖru || *el toɖru- |- | 7 || (satɔgotā) || tʰam || giʔ || (sat̪) || gul || ɡulɡi || ɡulɟi || *gul- |- | 8 || (athəgotā) || tʰɔm || ʈomam || (aʈ) || tma || tamɡi || tɑmɟi || *tam- |- | 9 || (nɔɔgotā) || tʰɔmsiŋ || (non) || (non) || sontiŋ || timɡi || tinɟi || *tin- |- | 10 || (dɔsɔgotā) || gʰɔl || (d̪vos) || (d̪vos) || ɡʷa || ɡa elɡi || ɡəlɟi || *ɡəl |} Los términos ente paréntesis vienen de préstamos léxicos provenientes de llingües indoaries orientales.

Referencies

Enllaces esternos

Páxina n'español conteniendo una descripción detallada de les llingües d'esta familia (mapa, clasificación, fonoloxía, morfoloxía, léxicu).

Categoría:Llingües de la India