La Biblioteca Real d'Alexandría o Antigua Biblioteca d'Alexandría, foi na so dómina la más grande del mundu. Asitiada na ciudá exipcia d'Alexandría, envalórase que foi fundada a empiezos del sieglu III e.C. por Ptolomeo I Sóter, y ampliada pol so fíu Ptolomeo II Filadelfo, llegando a allugar hasta 900 000 manuscritos. La nueva Biblioteca Alexandrina, remembrando la orixinal y promovida pola Unesco, foi inaugurada'l 16 d'ochobre de 2002Fecha d'inauguración na mesma ciudá. Escarecer de testimonios precisos sobre los sos aspeutos más esenciales, y nun s'atoparon ruines, amás les ruines del Serapeo son bien escases.
Pa dellos escritores llatinos, la Gran Biblioteca fundada polos Ptolomeos apenes resultó afeutada na quema provocada poles tropes de Xuliu César en 48 e.C. Probablemente, el fin de la biblioteca tien d'asitiase nun momentu indetermináu del sieglu III o del sieglu IV, quiciabes en 273, cuando l'emperador Aureliano tomó y escaló la ciudá, o cuando Diocleciano fixo lo propio en 297.
La biblioteca-fía del Serapeo, socesora de la Gran Biblioteca, foi expoliada, o siquier vaciada, en 391, cuando l'emperador Teodosio'l Grande ordenó al patriarca cristianu Teófilo d'Alexandría, la destrucción de los templos paganos de la ciudá de los Ptolomeos.
De manera que la Gran Biblioteca yá sumiera nel momentu de la dominación árabe, anque dellos escritores comentaron que'l califa Umar ibn al-Jattab, que gobernó ente 634 y 644, ordenó la destrucción de miles de manuscritos, que de xuru veníen de biblioteques posteriores.
Dende'l sieglu XIX, los eruditos intentaron entender la organización y estructura de la Biblioteca, y aldericóse enforma sobre la so final. Les conocencies sobre la Biblioteca, cómo foi, cómo trabayaron los sos sabios, el númberu exactu de volúmenes ya inclusive la so mesma situación, son toos bien escasos, yá que bien pocos testimonios hai al respeutu, y entá éstos son esporádicos y tremaos. Los investigadores y los historiadores de los sieglos XX y XXI aportunaron en que se formó una utopía retrospectiva alredor de la Biblioteca d'Alexandría. Nun hai dulda de que la Biblioteca esistió, pero apenes hai certidumes no escrito sobre ella. Fixéronse centenares d'afirmaciones contradictories, dudoses o a cencielles falses, realizando camientos a partir de bien pocos datos que, la mayoría de les vegaes, son namái aproximamientos.
La Biblioteca na Antigüedá 260px|thumb|left|Camaféu de Ptolomeo II, impulsor de la Biblioteca.
La Gran Biblioteca d'Alexandría, llamada asina pa estremala de la pequeña o biblioteca-fía del Serapeo, foi fundada polos primeres Ptolomeos col propósitu d'ayudar al caltenimientu de la civilización griega nel senu de la bien conservadora civilización exipcia qu'arrodiaba a Alexandría. Magar ye ciertu que'l treslláu de Demetrio de Falero a Alexandría (nel añu 296-295 e.C. ) ta rellacionáu cola organización de la Biblioteca, tamién ye seguro que siquier el plan d'esta institución foi ellaboráu baxu Ptolomeo Sóter (muertu alredor de 284 e.C. ), y que la finalización de la obra y la so conexón col Muséu foi la obra máxima del so socesor, Ptolomeo II Filadelfo. Como Estrabón nun fai mención de la Biblioteca na so descripción de los edificios del puertu, paez evidente que nun taba nesta parte de la ciudá; amás, la so conexón col Muséu dexaría allugala nel Brucheion, el distritu real asitiáu nel nordeste de la ciudá.
Esti santuariu acoyía un pequeñu zoolóxicu, xardinos, una gran sala pa xuntes ya inclusive un llaboratoriu. Les sales que se dedicaron a la biblioteca acabaron siendo les más importantes de tola institución, que foi conocida nel mundu intelectual de l'Antigüedá al ser única. Mientres sieglos, los Ptolomeos sofitaron y caltuvieron la Biblioteca que, dende los sos empiezos, caltuvo un ambiente d'estudiu y de trabayu. Dedicaron grandes sumes a l'alquisición de llibros, con obres de Grecia, Persia, India, Palestina, África y otres cultures, anque predominaba la lliteratura griega y helenística.
La biblioteca del Muséu constaba de diez estancies dedicaes a la investigación, caúna d'elles dedicada a una disciplina distinta. Un gran númberu de poetes y filósofos, que aportaron a más de cien nos sos meyores años, ocupar del so caltenimientu, con una dedicación total. En realidá considerábase l'edificiu del Muséu como un verdaderu templu dedicáu al saber.
Sábese que dende'l principiu la biblioteca foi un apartáu al serviciu del Muséu. Pero más tarde, cuando esta entidá adquirió gran importancia y volume, hubo necesidá de crear un anexu cercanu. Créese qu'esta segunda biblioteca (la biblioteca fía) foi creada por Ptolomeo III Evergetes (246-221 e.C. ), y establecióse na llomba del barriu de Racotis (güei llamada Karmuz), nun llugar d'Alexandría más alloñáu del mar; concretamente, nel antiguu templu alzáu polos primeres Ptolomeos al dios Serapis, llamáu'l Serapeo, consideráu como unu de los edificios más bellos de l'Antigüedá. Na dómina del Imperiu romanu, los emperadores protexer y modernizaron en gran midida, incorporando inclusive calefaición central por aciu tuberíes col fin de caltener los llibros secos nos depósitos soterraños.
Los redactores de la Biblioteca d'Alexandría yeren especialmente conocíos en Grecia pol so trabayu sobre los testos homéricos. Los redactores más famosos xeneralmente llevaron el títulu de bibliotecariu principal.
La diversidá xeográfica de los eruditos amuesa que la Biblioteca yera de fechu un gran centru d'investigación y aprendizaxe. En 2004, un equipu exipciu atopó lo que paez ser una parte de la biblioteca mientres escavaba nel Brucheion. Los arqueólogos afayaron trelce sales de conferencies, caúna con un podium central. Zahi Hawass, el presidente del Conseyu Supremu d'Antigüedaes d'Exiptu, calcula que nes sales escavaes hasta agora podríase acoyer a unos 5.000 estudiantes,La Biblioteca descubierta. lo qu'indica que yera una institución bien grande pa la so dómina. Nel sieglu II e.C. , Eumenes II fundó un centru a imitación de la Biblioteca en Pérgamu.Leonard Whibley (1916): A Companion to Greek Studies p. 123.
Organización Ptolomeo II encargó a Zenódoto d'Éfesu, ayudáu pol poeta Calímaco, la xera de catalogación de tolos volúmenes y llibros. Zenódoto foi'l primer bibliotecariu d'Alexandría, y nestos años les obres catalogaes llegaron al mediu millón.W.W. 1928. Ptolemy II. The Journal of Egyptian Archaeology, 14 (3/4), 246-260. El resultáu del so llabor foi'l Pinakes, primer catálogu temáticu de la historia. Unes presentábense en rollos de papiru o pergamín, que ye lo que se llamaba «volúmenes», y otres en fueyes cortaes, que formaben lo que se denominaba «tomos». Caúna d'estes obres podía estremase en «partes» o «llibros». Faíense copies a mano de les obres orixinales, ye dicir «ediciones», que yeren bien envaloraes (inclusive más que les orixinales) poles correiciones llevaes a cabu. Les persones encargaes de la organización de la Biblioteca y qu'ayudaben a Calímaco restolaben por toles cultures y en toles llingües conocíes y unviaben negociadores que pudieren faese con biblioteques enteres, unes vegaes pa mercales talo como, otres como préstamu pa faer copies.Erksine, Andrew. 1995. Culture and Power in Ptolemaic Egypt: The Museum and Library of Alexandria. Greece & Rome, 2nd ser., 42(1), 38-48.
Los grandes buques que llegaben al famosu puertu d'Alexandría cargaos de mercancíes diverses yeren inspeccionaos pola guardia, tantu en busca de contrabandu como de testos. Cuando atopaben dalgún rollu, lo confiscaban y llevar en depósitu a la Biblioteca, onde los amanuenses encargar de copialo. Una vegada fecha esti llabor, el rollu yera xeneralmente devueltu a los sos dueños. El valor d'estes copies yera peraltu y bien envaloráu. La Biblioteca d'Alexandría aportó a la depositaria de les copies de tolos llibros del mundu antiguu. Ellí foi onde realmente se llevó a cabu per primer vegada l'arte de la edición crítica.
thumb|225px|Fragmentu de la Biblia de los Setenta, traducida del hebréu n'Alexandría.
Los llibros Envalórase que na biblioteca llegar a depositar el siguiente númberu de llibros: 200.000 volúmenes na dómina de Ptolomeo I 400.000 na dómina de Ptolomeo II 700.000 nel añu 48 e.C. , con Xuliu César 900.000 cuando Marcu Antoniu ufiertó 200.000 volúmenes a Cleopatra, traíos de la Biblioteca de Pérgamo.
Cada unu d'estos volúmenes yera un manuscritu que podía tratar sobre tarrezas distintos. Créese qu'ellí taben depositaos tres volúmenes col títulu de Historia del mundu, que'l so autor yera un sacerdote babilónicu llamáu Beroso, y que'l primer volume narraba dende la creación hasta'l diluviu, periodu que según él durara 432.000 años, esto ye, cien veces más que na cronoloxía que se cita nel Antiguu Testamentu. Esi númberu dexó identificar l'orixe del saber de Beroso: la India (ver iuga). Tamién se sabe qu'ellí taben depositaes más de cien obres del dramaturgu griegu Sófocles, de les que namái perduraron siete.Leonard Whibley (1916): A Companion to Greek Studies, páxs. 122–123.
Los bibliotecarios A finales del sieglu XIX atopar nel xacimientu d'Oxirrinco, nel pueblu d'El-Bahnasa (pequeñu pueblu a 190 km al sur d'El Cairu, n'Exiptu) miles de papiros que fueron estudiaos a xeitu polos eruditos. Nún d'ellos falaba de la famosa Biblioteca y dábase una llista de nomes de dellos direutores o bibliotecarios a partir del añu de la so fundación:Leonard Whibley (1916): A Companion to Greek Studies, páxs. 122–123Fragmentu de papiru (P.Oxy.1241): Llista incompleta de los direutores de la Biblioteca d'Alexandría.
Los nomes griegos de los direutores de la biblioteca fueron variando cola dómina: primero fueron llamaos próstates, depués denominar bibliofýlax, epistátes, y, a lo último, tetagménos.