La Cohors III Lingonum equitata fue una unidad auxilia de infantería del ejército del Imperio Romano del tipo cohors quinquagenaria equitata, cuya existencia está atestiguada desde el último cuarto del hasta finales del .
Reclutamiento
miniatura|izquierda|Busto del emperador romano Vespasiano, quien ordenó el reclutamiento de la Cohors III Lingonum en 78. La unidad fue reclutada de entre el pueblo de los lingones de la Gallia Belgica en 78 por orden del emperador Vespasiano para reforzar las tropas entregadas a Cneo Julio Agrícola para completar la conquista de Britannia,El primer diploma que atestigua la existencia de la unidad es de 103, CIL XVI 48; cfr. infra. aunque desconocemos donde estuvo de guarnición y cuál fue su actuación concreta durante las campañas de Agrícola entre 78 y 84. También se desconoce dónde fue acantonada bajo Domiciano.
El siglo II
La Cohors III Lingonum''' perteneció a la guarnición de la provincia romana de Britannia durante todo el siglo II, tal y como atestiguan una serie de Diplomata militaris:
19 de enero de 103CIL XVI 48 = CIL VII,b 1193 = RIB 2-1, 2401-1, Malpas (Gran Bretaña): [Imp(erator) Caesar divi Nervae f(ilius) Nerva Traianus Augustus/ Ge]rm[anicus D]acicus pontifex maximu[s tri/b]unic(ia) potestat(e) VII imp(erator) IIII p(ater) p(atriae) co(n)s(ul) V/ [e]quitibus et peditibus qui militant in al[is] / quattuor et cohortibus decem et una qua[e] / [a]ppellantur / I Thracum et I Pannonioru[m] / Tampiana et (!) Gallorum (S)ebosiana et His/panorum Vettonum c(ivium) R(omanorum) et I Hispanorum / et I Va<ng=IC>ionum milliaria et I Alpino/rum et I Morinorum et I Cugerno<r=P>um / et I Baetasiorum et I Tungrorum mil/liaria et II Thracu(m) et III Bracarau/gustanorum et III Lingonum et IIII / Delmatarum et sunt in Britannia / sub L(ucio) Neratio Marcello qui quina et / vicena plurave stipendia merue/runt quorum nomina sub//scripta sunt ipsis liberis poste/risque eorum civitatem dedi<t=I> et con(u)/bium cum uxoribus quas tunc habuis/sent cum est civitas iis data aut si/qui caelibes essent cum iis quas postea / duxissent dumtaxat singuli singulas / a(nte) d(iem) XIIII K(alendas) Febr(uarias) / M(anio) Laberio Maximo II / Q(uinto) Glitio Atilio Agricola II / co(n)s(ulibus) / alae I Pannoniorum Tampianae cui prae(e)st / C(aius) Valerius Celsus / decurioni / Reburro Severi f(ilio) Hispan(o) / descriptum et recognitum ex tabu/la aenea quae fixa est Romae // [Imp(erator) Caesar d]ivi Nervae f(ilius) N[erva Tr]aian[us] / [Aug]ustus Germanicus [Dacicus po]ntife[x maxi]/mu[s tribunic(ia) potestat(e) VI[I [imp(erator)] IIII co(n)s(ul) V p(ater) [p(atriae)] / [e]quitibus et peditibus qui m[ilit]ant in alis / [quattu]or et cohortibus decem et una quae ap/[pell]antur I Thracum et I Pannoniorum Tam/[pian]a et II Gallorum Seb[os]iana et Hispa/[nor]um Vettonum c(ivium) R(omanorum) et I Hisp[a]n[o]rum et I / [Vangi]onum milliaria et I Alpinorum et I / [Mor]inorum et I Cugernorum et I Baetasi/[or]um et I Tungrorum milliaria et II Thra/[cu]m et III Bracaraugustanorum et III / Lingonum et IIII Delmatarum et sunt / in Britannia sub L(ucio) Neratio Marcello / qui quina [et vi]cena plurave stipendia / meruerunt quorum nomina subscripta / sunt ipsis liberis posterisque eorum civita/tem dedit et conubium cum uxoribus quas / [t]unc habuissent cum est civitas iis data / [au]t si qui caelibes essent cum iis qua[s] / postea duxissent dumtaxat singuli sin/gulas a(nte) d(iem) XIIII K(alendas) Febr(uarias) / M(anio) Laberio Maximo II / Q(uinto) Glitio Atilio Agricola II / co(n)s(ulibus) / alae I Pannoniorum Tampianae cui prae(e)st / C(aius) Valerius Celsus / decurioni / Reburro Severi f(ilio) Hispan(o) / [de]scriptum et recognitum ex tabula aenea / [qua]e fixa est Romae in muro post templum / [divi A]ug(usti) ad Minervam // Q(uinti) Pompei Homeri / C(ai) Papi Eusebetis / T(iti) Flavi Secundi / P(ubli) Cauli Vitalis / C(ai) Vettieni Modesti / P(ubli) Atini Hedonici / Ti(beri) Claudi Menandri 17 de julio de 122CIL XVI 69 = AE 1930, 37 = AE 1931, 79, Komorn (Hungría): Imp(erator) Caesar divi Traiani Parthici f(ilius) divi Nervae nepos / Traianus Hadrianus Augustus pontifex maximus / tribunicia potestate VI co(n)s(ul) III proco(n)s(ul) / equitibus et peditibus qui militaverunt in alis decem et tribus et / cohortibus tr(i)gint(a) et septe(m) qua(e) appel(l)antur I Pannonioru(m) / Sabinian(a) et I Panno(nio)rum Tampian(a) et I Hispanorum Asturu(m) / et I Tungroru(m) et II Asturum et Gallorum Picentian(a) et Gall(o)/rum et Thracum clas(s)ian(a) civiu(m) Romanor(um) Seb(o)siana / et Vettonum Hispanorum civium Romanor(um) et Agrippi(a)n(a) M(i)/niata et Augusta Gal(l)oru(m) et Augus(ta) Vocontioru(m) civiu(m) Ro/manorum et I Frisiavonum et I Vangionum milliaria et I / Celtib<e=I>rorum et I Thracum et I Afrorum civium Romanoru(m) et / I Nervia Germanor(um) mil(l)iaria et I (H)amionu(m!) sagittaria e(t) / I Delmataru(m) et I Aquitanor(um) et I Ulpia Traian(a) Cugern(orum) / civium Romanoru(m) et I Morinorum et I Menapiorum et I / Sunucorum et I Betasioru(m) et I Batavor(um) et I Tungro(rum) / et I Hispanoru(m) et II Gallorum et II Basconum(!) civium / Romanorum et II Thracum e(t) II Lingonum et II Asturum et II / Delmatarum et II Nerviorum et III Bracarorum et III Lingon(um) / et IV Gal(l)orum et IV Lingonum et IV Breucorum et IV Delma/tarum et V Raetorum et V Gallorum et VI Nerviorum et / VII Thracum quae sunt in Brittannia sub A(ulo) Platorio Nepo/te quinque et viginti stipendiis emeritis dimissis / honesta missione per Pompeium Falcone(m) quorum // nomina subscripta sunt ipsis liberis posterisqu(e) / eorum civitatem ded(it) et conubiu(m) cum uxoribu(s) qua(s) / tun(c) habuissen(t) cum est civita(s) iis dat(a) aut si qui caelib(es) / essent cum iis quas postea duxissent dumtaxa(t) singuli(s) / singulas a(nte) d(iem) XVI K(alendas) Aug(ustas) / Ti(berio) Iulio Capitone / L(ucio) Vitrasio Flaminino co(n)s(ulibus) / ala(e) I Pannoniorum Tampiana(e) cui prae(e)st / Fabius Sabinus / ex sesquiplic{i}ario / Gemello Breuci f(ilio) Pannon(io) // Imp(erator) Caesar divi Traiani Parthici f(ilius) divi Nervae nepos Tra/ianus Hadrianus Augustus pontifex maximus tribu/nic(ia) potestat(e) VI co(n)s(ul) III proco(n)s(ul) / equitib(us) et peditib(us) qui militaverunt in alis decem et trib(us) et coh(or)/tib(us) triginta et septem quae appellantur I Pannonior(um) Sabinian(a) / et I Pannon(iorum) Tampian(a) et I Hispan(orum) Astur(um) et I Tungror(um) et II Astur(um) / et Gallor(um) Picentiana et Gallor(um) et Thrac(um) classiana c(ivium) R(omanorum) et Gallor(um) / Petriana |(milliaria) c(ivium) R(omanorum) et Gallor(um) Sebosiana et Vetton(um) Hispan(orum) c(ivium) R(omanorum) et / Agrippiana Miniata et Aug(usta) Gallor(um) et Aug(usta) Vocontior(um) c(ivium) R(omanorum) et I / Nervia German(orum) |(milliaria) et I Celtiberor(um) et I Thrac(um) et I Afror(um) c(ivium) R(omanorum) et I / Lingon(um) et I fida Vardullor(um) |(milliaria) c(ivium) R(omanorum) et I Frisiavon(um) et I Vangion(um) / |(milliaria) et I Hamior(um) sagitt(aria) et I Delmat(arum) et I Aquitan(orum) et I Ulpia Traia/na Cugern(orum) c(ivium) R(omanorum) et I Morin(orum) et I Menapior(um) et I Sunucor(um) et I B(a)eta/sior(um) et I Batavor(um) et I Tungror(um) et I Hispan(orum) et II Gallor(um) et II / Vascon(um) c(ivium) R(omanorum) et II Thrac(um) et II Lingon(um) et II Astur(um) et II Delmatar(um) / et II Nervior(um) et III Nervior(um) et III Bracaror(um) et III Lingon(um) / et IIII Gallor(um) et IIII Breucor(um) et IIII Delmatar(um) et V Raetor(um) / et V Gallor(um) et VI Nervior(um) et VII Thrac(um) quae sunt in Britan/nia sub A(ulo) Platorio Nepote quinque et viginti stipendi(i)s / emeritis dimissis honesta missione per Pompeium / Falconem quorum nomina subscripta sunt ipsis libe/ris posterisq(ue) eorum civitatem dedit et conub(ium) cum uxo/rib(us) quas tunc habuissent cum est civitas iis data / aut si qui caelibes essent cum iis quas postea duxis/sent dumtaxat singulis singulas a(nte) d(iem) XVI K(alendas) Aug(ustas) / Ti(berio) Iulio Capitone L(ucio) Vitrasio Flaminino co(n)s(ulibus) / alae I Pannonior(um) Tampianae cui prae(e)st / Fabius Sabinus / ex sesquiplicario / Gemello Breuci f(ilio) Pannon(io) / descriptum et recognitum ex tabula aenea quae fixa est / Romae in muro post templum divi Aug(usti) ad Minervam // Ti(beri) Claudi Menandri / A(uli) Fulvi Iusti / Ti(beri) Iuli Urbani / L(uci) Pulli Daphni / L(uci) Noni Victoris / Q(uinti) Lolli Festi / L(uci) Pulli Anthi 20 de agosto de 127AE 1997, 1779: [Imp(erator) Caesar di]vi Traiani Parthici f(ilius) divi Nervae / [nepos Traian]us Hadrianus Aug(ustus) pont(ifex) max(imus) trib(unicia) / [pot(estate)] XI co(n)s(ul) III / [eq(uitibus) et ped(itibus) qu(i)] mil(itaverunt) in al(is) VIII et coh(ortibus) XXVII qu(ae) app(ellantur) Aug(usta) / Gall(orum) Pro(culeiana) et A]ug(usta) Voc(ontiorum) c(ivium) R(omanorum) et I Pan(noniorum) Sab(iniana) et Gall(orum) Seb(osiana) et / [------- II] Ast(urum) et Gall(orum) Petr(iana) |(millitaria) c(ivium) R(omanorum) et I Hisp(anorum) Ast(urum) / [----- I Ner(via) Ge]rm(anorum) |(milliaria) et I Celt(iberorum) et I Thr(acum) et I Hispanorum) et I / [-------] et I Sunu(corum) et I Ham(iorum) sag(ittaria) et I Aq(uitanorum) et I / [Fris(iavonum?) et I Tung]r(orum) |(milliaria) et I Ael(ia) Dac(orum) |(milliaria) et II Gall(orum) / [et II Pann(oniorum) et II Ast(urum) et I]I Del(matarum) et (II) Ner(viorum) et II Lin(gonum) et III / [Ner(viorum) et III Brac(ar)aug(ustanorum) et III]I Gall(orum) et III(I) Lin(gonum) et IIII Bre(ucorum) / et V Gall(orum) et VI Nerv(iorum) et VII] Thr(acum) et sunt in Britt(annia) / [sub Trebio G]erman[o qu]in(is) et vic(enis) plur(ibusve) stip(endiis) em(eritis) / [dim(issis) hon(esta) mi]ss(ione) quor(um) [nomin(a) s]ubscr(ipta) sunt ips(is) lib(eris) / [post(erisque) eor(um) civ(itatem) d]ed(it) et con(ubium) [cum uxor(ibus)] quas tunc hab(uissent) / [cum est civ(itas) ii]s dat(a) aut si q(ui) ca]el(ibes) ess(ent) cum iis quas / [postea duxiss(ent) dum[tax(at) [singuli sing]ulas // ] /[e]t I Ham(iorum) sag(ittaria) e[t I Aq(uitanorum et 3 et I Fris(iavonum?) et I] / Tung(rorum) |(milliaria) et I Ael(ia) D[ac(orum) |(milliaria) et II Gall(orum) et II Pann(oniorum)] / et II Ast(urum) et (II) Delm(atarum) et (II) Ner(viorum) [et II Lin(gonum)] et III Ling(onum) et III / Brac(ar)aug(ustanorum) et III Gall(orum) et I[III Lin(gonum) et I]III Bre(ucorum) et V / Gall(orum) et VI Nerv(iorum) et VII Thr(acum) [et sunt i]n Brittan(nia) / sub Trebio Germano quin(is) [et vicen(is) pl]uri[b(us)ve stip(endiis)] / emer(itis) dimiss(is) hon(esta) miss(ione) quor[um) nomina sub]/script(a) sunt ipsis liber(is) posteris[que eorum] / civitat(em) dedit et conub(ium) cum uxorib(us) q[uas tunc] hab(uissent) cum est civit(as) ii]s data aut si qui caelib(es) [es]/sent cum iis quas postea duxiss(ent) dumtax(at) sin/guli singuals a(nte) d(iem) XIII K(alendas) Sept(embres) / Q(uinto) Tineio Rufo / M(arco) Licinio Celere Nepote co(n)s(ulibus) / coh(ortis) II Lingon(um) cui prae(e)st / C(aius) Hedius Verus Pitino Merg(ente) / ex pedite / Itaxae Stamillae f(ilio) Daco / descript(um) et recognit(um) ex tabula aenea quae fi/xa est Romae in muro post templ(um) divi Aug(usti) / ad Minervam